Savaş Bitmedi — Peki Petrol Neden 90 Dolara Geriledi?

BTCCBTCCYazar: furrykon

18 Kasım itibarıyla ABD ve İran hâlâ karşılıklı ateş açıyor, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığı güvenliği henüz sağlanamamıştı. Buna rağmen ham petrol fiyatları ekim sonundaki zirvelerinden belirgin şekilde gerilemişti. O tarihte Brent petrol vadeli işlemleri varil başına 92,53 dolardan, Batı Teksas türü ham petrol (WTI) ise 84,77 dolardan işlem görüyordu. Savaş sürüyordu ancak piyasalar çoktan olası bir arz fazlasını tartışmaya başlamıştı.

Bu tezat, yatırımcıların savaşın petrol arzı üzerindeki gerçek etkisini yeniden değerlendirdiğini gösteriyor. Sekiz ayı aşkın süredir devam eden taşıma güzergâhı düzenlemeleri ve üretim toparlanmasının ardından diğer petrol üreticisi ülkeler arz açığının bir kısmını dolduruyor. Yüksek petrol fiyatları tüketimi de baskıladı. Ateşkes beklentileri fiyat düzeltmesini hızlandırdı ancak sürdürülebilir şekilde ihraç edilebilecek petrol hacmi, düşüşün ne kadar derinleşebileceğini belirleyecek.

Petrolün Yükselişi ve Düşüşü: Tırmanma Bahsinden Gerilimin Azalmasını Fiyatlamaya

16 Ekim'de Brent ve WTI sırasıyla 109,86 ve 101,41 dolardan kapandı. 30 Ekim'de vadesi yaklaşan Aralık vadeli Brent kontratı 117,64 dolardan kapanırken WTI 104,12 dolara yükselmişti. Gemilere yönelik saldırılar ve seçim sonrası çatışmaların tırmanabileceği endişeleri o dönemdeki yükselişin başlıca itici güçleriydi.

Düşüş seçimden önce başlamıştı. 2 Kasım'da İran'ın müzakereye açık olduğunu işaret etmesinin ardından petrol fiyatları yaklaşık %7 düştü. Demokratlar daha sonra Kongre'nin her iki kanadında da çoğunluğu elde ederek uzun süren çatışmanın sona erebileceği beklentilerini daha da güçlendirdi. 4 Kasım'da Brent tek seansta %8,7 düşerek 94,62 dolardan, WTI ise %8,3 düşerek 88,12 dolardan kapandı.

Bloomberg'in 10 Kasım'da aktardığına göre Itochu Araştırma Enstitüsü kıdemli ekonomisti Takahiro Asaoka, seçim sonucunun Başkan Trump'ın geniş çaplı ve uzun süreli askeri operasyon yürütme alanını daralttığını ve jeopolitik risk priminin bir kısmının dağılmasına yol açtığını düşünüyordu. Ancak Asaoka, ABD-İran anlaşması olmadan Brent'in 85 doların üzerinde kalabileceği uyarısında da bulundu. Bu o dönemde koşullu bir değerlendirmeydi, kesin bir fiyat tabanı değildi.

Elbette petrol fiyatlarında kalıcı bir dönüm noktası nihai olarak savaşın sona erip ermeyeceğine bağlı. Piyasaların karşı karşıya olduğu temel soru, olumlu diplomatik sinyallerin somut ilerlemeye dönüşüp dönüşemeyeceği ya da yalnızca kamuoyundaki geçici duygu değişimlerini mi yansıttığı. İran müzakere etme isteğini dile getirdi ve mevcut petrol fiyatları çatışmaların azalacağına dair bazı beklentileri şimdiden yansıtıyor. Ancak arzın düşük fiyatları sürdürmeye yetip yetmeyeceğinin fiili akışlar ve stok verileriyle doğrulanması gerekiyor.

Arz ve Talep Tersine Dönüyor: Körfez Arzı Talepten Daha Hızlı Toparlanıyor

Diplomatik açıklamalardan daha önemli bir değişim küresel petrol arz-talep dengesinde ortaya çıkıyor. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) son aylık raporuna göre küresel petrol arzı eylülden ekime toplamda yaklaşık 5,3 milyon varil/gün toparlandı ve artışın büyük kısmı Körfez bölgesinden geldi. ABD, Kanada ve Brezilya dahil Amerika kıtasındaki petrol üreticileri de üretimi artırıyor.

IEA, yüksek petrol fiyatları gibi faktörlerin bu yıl küresel petrol talebini yaklaşık 2,7 milyon varil/gün azaltacağını öngörüyor. Dördüncü çeyrek arzının yaklaşık 105 milyon varil/güne ulaşarak tahmini talebi yaklaşık 1,7 milyon varil/gün aşması bekleniyor. İran arzına yönelik kısıtlamalar bu değerlendirmeye zaten dahil edilmiş durumda.

ABD, İran petrol ihracatına abluka uygularken İran da gemilere yönelik saldırılar ve diğer eylemlerle bölgesel deniz taşımacılığını aksattı. Bu gelişmeler taşımacılığı ciddi şekilde etkiledi ancak Orta Doğu genelinde petrol ihracatının sürekli durmasına yol açmadı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri bazı ihracatı Kızıldeniz ve Umman Körfezi'ndeki limanlar üzerinden yönlendirirken bazı gemiler boğazdan geçmeye devam ediyor.

Bu arka plana karşın IEA, kasım ayı raporunda dördüncü çeyrek arz görünümünü yükselterek daha önceki açık tahmininden yaklaşık 1,7 milyon varil/gün fazla tahminine geçti. Reuters'ın 13 Kasım'da aktardığına göre bu düzeltme esas olarak Körfez ihracatının küresel talepten daha hızlı toparlanmasından kaynaklandı.

Arz-talep dengesi tersine dönerken yüksek petrol fiyatları sürdürülebilir temel destekten yoksun kalıyor ve eski destek seviyeleri direnç seviyelerine dönüşüyor. Bloomberg'in 17 Kasım'da aktardığına göre Brent'in yakın vadeli kontrat farkı bir ay öncesine kıyasla daralırken Suudi Arabistan ve BAE resmi satış fiyatlarını düşürdü. Bu gelişmeler petrol piyasasındaki sıkılığın son dönemde hafiflediğine dair ek kanıt sağlıyor.

Ancak boğazdan geçişin kırılganlığı kısa vadeli piyasa koşullarını hızla değiştirebilir. Mevcut koşullarda Hürmüz Boğazı'ndan geçişler normale dönmedi. Alternatif güzergâhlar da saldırılar, kapasite sınırları ve maliyetler nedeniyle kısıtlarla karşı karşıya; bu da boğaz trafiğinin yerini süresiz veya sınırsız şekilde dolduramayacakları anlamına geliyor.

Stok kompozisyonu da dikkat gerektiriyor. IEA, ekim ayındaki küresel petrol stokları artışının esas olarak denizde tutulan petrolün artmasından kaynaklandığını, karadaki stokların ise düşmeye devam ettiğini gözlemledi. Tankerlerde tutulan petrol rafineri kullanımı için hemen hazır olmayabilir.

Petrol fiyatlarının daha derin ve daha kalıcı bir düzeltmeye girmesi için piyasaların OPEC'in üretim toparlanmasının talebin zayıflamasıyla ne zaman çakışacağını görmesi gerekecek.

Diplomatik Gelişmeler: Müzakere Beklentileri İyileşiyor, Ancak Savaş Riskleri Sürüyor

18 Kasım itibarıyla doğrulanabilir son gelişmeler Umman ve Katar'ın hâlâ arabuluculuk yaptığını, ancak ABD ve İran'ın yeni bir anlaşma açıklamadığını gösteriyordu. İki taraf teması sürdürürken karşılıklı ateş açmaya devam ediyordu. Durumu "müzakereler kırılma noktasına yakın" demek yerine "diplomatik kanallar açık kalmaya devam ediyor, ancak esaslı anlaşmazlıklar çözülmemiş durumda" şeklinde tanımlamak daha doğru olur.

Son temas turu 17 Kasım'da gerçekleşti. Reuters'ın aktardığına göre İranlı yetkililer Umman ve Katar'dan arabulucularla görüşmeleri sürdürdü. Aynı gün İran'ın Bahreyn'deki bir ABD askeri radar tesisine saldırdığını iddia etmesinin ardından ABD güçleri Keşm Adası'ndaki bir füze fırlatma tesisini vurdu. Diplomatik temas henüz istikrarlı bir ateşkes sağlayamadı.

Çözülmesi en zor konu, ilk tavizi kimin vermesi gerektiği. Reuters, konuya yakın kaynaklara dayanarak iki tarafın taleplerini şöyle aktardı:

İran'ın Tutumu

ABD'nin Tutumu

Esaslı müzakerelere başlamadan önce deniz ablukasının kaldırılması, dondurulan varlıkların serbest bırakılması ve petrol satışlarının yeniden başlaması.Her iki taraf eş zamanlı olarak karşılıklı adımlar atmalı ve nükleer konularda doğrulanabilir taahhütler baştan güvence altına alınmalı.
Önce çatışmaların sona ermesi ve boğazdan geçiş düzenlemelerinin yeniden sağlanması, nükleer konuların sonraki görüşmelere bırakılması.Nükleer konular tamamen sonraki bir aşamaya ertelenemez.

Bu koşullar, her iki tarafın da çıkmazı sona erdirmek için nedenleri olsa bile uygulama sırası konusunda henüz anlaşamadıklarını gösteriyor.

ABD'de Demokratların seçim zaferi Trump'ın dış politikası üzerindeki baskıyı artırabilir. Bloomberg'in 10 Kasım'da aktardığına göre Demokratlar, 11 Aralık'taki hükümet finansmanı son tarihini Trump'ı İran'la çatışmayı sona erdirmeye zorlamak için kullanmayı değerlendiriyordu. Haberde Itochu Araştırma Enstitüsü ekonomisti Takahiro Asaoka'nın seçim sonucunun Trump'ın geniş çaplı ve uzun süreli askeri operasyon alanını daralttığı yönündeki görüşüne yer verildi.

Ancak Kongre'den gelen daha güçlü kısıtlamalar başkanın askeri eylem yeteneğini kaybettiği anlamına gelmiyor. Trump acil bir anlaşmaya duyulan ihtiyacı küçümsedi ve Başkan Yardımcısı Vance'i dikkatini iç meselelere yönlendirmeye yönlendirdi; bu da doğrudan üst düzey temas olasılığını belirsiz bırakıyor. Bu aynı zamanda petrol fiyatlarının seçim sonrası jeopolitik risk priminin tamamen ortadan kalkmadan neden düştüğünü açıklamaya yardımcı oluyor.

Petrol Fiyatları Düşerken Enflasyonist Baskılar Nasıl Yayılacak?

Arz koşulları iyileşmeye devam ederse en acil etki enerji enflasyonunun azalması olacak. Düşük ham petrol fiyatları tipik olarak önce benzin, fuel oil ve diğer rafine ürünlere yansır, ardından taşımacılık, lojistik ve üretim maliyetleri yoluyla diğer fiyatları etkiler. Bazı şirketler satış fiyatlarını hemen düşürmek yerine kâr marjlarını yeniden inşa etmeyi de seçebilir; bu da aktarım sürecinde gecikme yaratır.

Şimdilik ham petrol ile rafine ürün piyasaları arasında bir fark var. IEA, dizel arzının hâlâ sıkı olduğunu; Rus rafinerilerine yönelik saldırıların, Orta Doğu'daki arz kayıplarının ve yüksek navlun oranlarının iyileşmeyi sınırladığını belirtti. Bu, Brent ham petrolündeki düşüşün taşımacılık maliyetlerinde karşılık gelen bir azalmayı garanti etmediği ve çekirdek hizmet enflasyonunun da hızla soğumayabileceği anlamına geliyor.

Federal Rezerv için enerji fiyatlarındaki sürekli düşüşler yeni maliyet şoklarını azaltmaya ve enflasyon beklentilerini yumuşatmaya yardımcı olabilir, ancak tek başına para politikasında bir değişimi belirlemek için yeterli değildir. İstihdam, tüketici harcamaları ve hizmet fiyatları dirençli kalırsa politika kısıtlayıcı kalabilir. Yüksek faiz oranları talebi daha da zayıflatırsa petrol fiyatları ikinci bir aşağı yönlü baskı turuyla karşılaşabilir.

Petrol fiyatları ne kadar uzun süre yüksek kalırsa enflasyonist baskılar ekonomiye o kadar derin yayılabilir; bu da faiz artırımlarının daha büyük olma veya kısıtlayıcı faizlerin beklenenden uzun sürme olasılığını artırır. Talep daha sonra zayıfladıkça bu da petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir. Toparlanan arz ile zayıflayan talep aynı anda gerçekleşirse sürekli bir düşüş daha olası hale gelir.

Bu nedenle bu aşamada geniş emtia boğa piyasasının sona erdiğini ilan etmek yerine enerji piyasalarındaki kıtlık priminin azalıp azalmadığını tartışmak daha uygun olur. Bakır, altın ve tarım ürünlerinin her birinin kendi arz-talep dinamikleri ve finansal itici güçleri var.

Ham petrol için ihracatın istikrarlı şekilde artmaya devam edip edemeyeceği, karadaki stokların yenilenip yenilenemeyeceği ve talep tahminlerinin aşağı yönlü revize edilip edilmeyeceği, 90 dolar civarındaki fiyatların tutunup tutunamayacağına dair tek bir diplomatik açıklamadan daha anlamlı bir test sağlayacak.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır ve BTCC ile ilgili yatırım tavsiyesi teşkil etmez. BTCC yukarıdaki içeriğin doğruluğunu, kesinliğini veya özgünlüğünü garanti etmek için elinden geleni yapmaktadır ancak bu konuda garanti veremez.

Önerilen

Huang Renxun'un istifası, Güneydoğu Asya AI veri merkezlerindeki en büyük mayını patlattıBitcoin 70.000 Doların Altına Düştü. Ne Oldu?Özel Röportaj Fu Peng: BTC'ye İnancım Yok, Bitcoin'in Dört Yıllık Döngüsü Sona ErdiFed'in Üç Numaralı İsmi Şahinleşti: Enflasyon Hâlâ Yüksek, %2 Hedefine Zamanında Dönüş İçin Adım AtılmalıBofA Hartnett: Dolar 'Her Şeyi Yıkıyor', Düşene Kadar Riskten Kaçının