เบื้องหลังข่าวซุบซิบของเจนเซ่น หวง ธุรกิจให้เช่ากำลังประมวลผลผ่านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ผู้เขียน: David, Deep Chao TechFlow

เจนเซ่น หวง ยอมรับแล้ว

เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน อินวิเดีย (Nvidia) ได้เปิดเผยจดหมายที่เขาเขียนถึงพนักงานทุกคน หวงวัย 63 ปี ยอมรับในจดหมายว่าเขานอกใจภรรยา และเขียนว่า "ผมเป็นหนี้คำขอโทษต่อครอบครัวและพวกคุณทุกคน" จากนั้นคณะกรรมการของอินวิเดียก็ประกาศเริ่มการสอบสวนอิสระในวันเดียวกัน

ในจดหมายไม่ได้ระบุชื่อ แต่ทุกคนรู้ว่าหมายถึง อลิซ หวง (Alice Huang) อดีตผู้บริหารของ Megaspeed บริษัทในสิงคโปร์

ความเชื่อมโยงระหว่างทั้งสองคนมีร่องรอยมานานแล้ว

ในเดือนมิถุนายน 2024 มีคนโพสต์รูปบน LinkedIn เป็นภาพอลิซ หวงและหวงกำลังดื่มวิสกี้ที่บาร์แห่งหนึ่งในไทเป โดยมีผู้บริหารจากซัพพลายเออร์อย่างกิกะไบต์ (Gigabyte) ร่วมโต๊ะด้วย ตามรายงานของสื่อต่างประเทศที่อ้างความทรงจำของผู้อยู่ในเหตุการณ์ อลิซ หวงเคยบอกต่อหน้าคนอื่นว่าเธอสามารถเชิญหวงมาได้ และหวงก็มาจริงๆ

ในการให้สัมภาษณ์กับบลูมเบิร์ก (Bloomberg) เมื่อเดือนที่แล้ว หวงยังบอกว่าการติดต่อระหว่างทั้งคู่เกี่ยวข้องกับธุรกิจของ Megaspeed และ "เป็นเรื่องปกติอย่างสมบูรณ์"

ดังนั้นตลอดทั้งวัน สิ่งที่คนพูดถึงมากที่สุดคือชีวิตส่วนตัวของหวงและราคาหุ้นของอินวิเดีย (NVDA)

แต่มีน้อยคนที่ถามว่า ผู้บริหารของบริษัทสิงคโปร์ที่แทบไม่มีใครรู้จัก มีสิทธิ์อะไรถึงเรียก CEO ของบริษัทที่มีมูลค่าตลาดสูงที่สุดในโลกมาดื่มด้วยได้

Megaspeed ก่อตั้งขึ้นในปี 2023 จนถึงเดือนที่แล้วคนนอกวงการแทบไม่เคยได้ยินชื่อ แต่สิ่งที่คุณอาจไม่รู้คือ มันเป็นพันธมิตรรายใหญ่ที่สุดของอินวิเดียในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ตามบันทึกการค้าที่นิวยอร์กไทมส์ (New York Times) อ้างถึง ระหว่างเดือนมิถุนายน 2024 ถึงกุมภาพันธ์ 2026 บริษัทในเครือในมาเลเซียซื้ออุปกรณ์ AI ที่มีชิปอินวิเดียมูลค่าอย่างน้อย 4.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ

อุปกรณ์เหล่านี้ถูกติดตั้งในศูนย์ข้อมูลในมาเลเซียและอินโดนีเซีย แล้วให้เช่ากำลังประมวลผล ตามรายงานของนิวยอร์กไทมส์และสื่ออื่นๆ ลูกค้ารายใหญ่รายหนึ่งคืออาลีบาบา (Alibaba)

คนที่ตาดีย่อมเห็นว่า ธุรกิจนี้ใช้ประโยชน์จากช่องโหว่ของมาตรการควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ

การควบคุมของสหรัฐฯ ควบคุมการขนส่งชิปข้ามพรมแดน แต่ควบคุมการให้เช่ากำลังประมวลผลออนไลน์ไม่ได้ ตราบใดที่จีพียู (GPU) ยังอยู่ในยะโฮร์ มาเลเซีย วิศวกรในหางโจวส่งงานเทรนนิ่งออนไลน์ ตามกฎปัจจุบันของสหรัฐฯ ก็ไม่นับเป็นการส่งออก ในวงการเรียกสิ่งนี้ว่า "ฝึกโมเดลในต่างประเทศ แล้วนำกลับมาประมวลผลในประเทศ" คือเทรนโมเดลในต่างประเทศ แล้วกลับมาทำ inference ในประเทศ

ชิปไม่ได้ออกนอกประเทศ แต่กำลังประมวลผลได้ออกทะเลไปแล้ว

ถ้า Megaspeed ทำแค่นี้ มันก็เป็นแค่ผู้ให้เช่าช่วงกำลังประมวลผลที่ยืนอยู่บนเส้นสีเทา แต่สิ่งที่ทำให้กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ นั่งไม่ติดคือการตรวจสอบหน้างานเมื่อปลายปี 2024 เจ้าหน้าที่สอบสวนเดินเข้าไปในศูนย์ข้อมูลในมาเลเซีย เห็นเซิร์ฟเวอร์อินวิเดียจำนวนหนึ่งยังอยู่ในกล่อง

ชิปที่ถูกปิดผนึกในกล่องของ Megaspeed

บริษัทที่ทำธุรกิจให้เช่ากำลังประมวลผล กลัวที่สุดคือการ์ดประมวลผลว่างงาน

จีพียูเสื่อมราคาทุกวัน รุ่นใหม่เปลี่ยนทุกปี การ์ดที่ยังไม่เสียบปลั๊ก ยิ่งวางนานก็ยิ่งขาดทุน ดังนั้นเมื่อเจ้าหน้าที่สอบสวนเห็นเซิร์ฟเวอร์ที่ยังไม่ถูกแตะต้องในมาเลเซีย ความสงสัยก็เกิดขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติ:

สินค้าล็อตนี้อาจไม่ได้ตั้งใจจะใช้ที่นี่ตั้งแต่แรก

หนึ่งปีต่อมา บลูมเบิร์กเปิดเผยรายละเอียดเพิ่มเติมในรายงานชิ้นหนึ่ง บันทึกศุลกากรของมาเลเซียและอินโดนีเซียแสดงว่า Megaspeed นำเข้าชิปอินวิเดียประมาณ 136,000 ตัว มากกว่าครึ่งเป็นรุ่นล่าสุดแบล็กเวลล์ (Blackwell) และส่วนใหญ่มาถึงก่อนหน้านั้นกว่าครึ่งปี

แต่เมื่ออินวิเดียส่งคนไปที่ศูนย์ข้อมูล จำนวนแบล็กเวลล์ที่นับได้หน้างานมีเพียงไม่กี่พันตัว

คำอธิบายของอินวิเดียในตอนนั้นคือ ชิปที่ยังไม่ติดตั้งอยู่ในคลังสินค้า ทุกตัวมีที่อยู่ชัดเจน และไม่พบว่ามีตัวใดถูกส่งต่อไปยังจีน โฆษกของอินวิเดียยังกล่าวว่า Megaspeed ดำเนินธุรกิจ "คลาวด์เชิงพาณิชย์ขนาดเล็ก" และเช่นเดียวกับบริษัทประเภทเดียวกันทั่วโลก อยู่ภายใต้ขอบเขตที่กฎของสหรัฐฯ อนุญาต

ในขณะเดียวกัน Megaspeed ก็ออกแถลงการณ์ปฏิเสธการมีส่วนร่วมในการขนส่งที่ผิดกฎหมายใดๆ

แต่ที่มาของบริษัทนี้ไม่ "เล็ก" เลยแม้แต่น้อย ตามรายงานของสื่อต่างประเทศ บริษัทก่อนหน้าคือบริษัทย่อยในสิงคโปร์ของบริษัทเกมจีนเซเว่นโรด (7road, 0797.HK) ซึ่งถูกแยกออกมาห้าเดือนหลังจากสหรัฐฯ ออกคำสั่งห้ามชิปกับจีนในเดือนตุลาคม 2022 โดยโอนไปอยู่ภายใต้บริษัทในหมู่เกาะบริติชเวอร์จินที่อลิซ หวงควบคุมก่อน แล้วในเดือนพฤศจิกายน 2023 ก็ขายให้กับบริษัทเชลล์ Swiftdata ของนักธุรกิจสิงคโปร์ Tan Yong Pong

เพียงสี่วันหลังเปลี่ยนเจ้าของ บริษัทก็กลายเป็นพันธมิตรคลาวด์ของอินวิเดีย

บริษัทที่เพิ่งเปลี่ยนเจ้าของสามารถได้สถานะนี้เร็วขนาดนี้ แสดงว่าในสายตาของอินวิเดีย มันเป็นลูกค้ารายใหญ่ที่ควรค่าแก่การให้ความสำคัญ แต่ถ้ามองฐานะของมันด้วยมาตรฐานของบริษัทกำลังประมวลผลปกติ แทบทุกอย่างไม่สอดคล้องกัน

ประการแรกที่อธิบายยากที่สุดคือเรื่องเงิน ปลายปีนั้น บริษัทมีเงินสดในบัญชีเพียง 5.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หลังจากนั้นไม่ถึงสองปี มูลค่าอุปกรณ์อินวิเดียที่นำเข้าเป็นแปดร้อยเท่าของเงินสดในบัญชี

ธุรกิจให้เช่ากำลังประมวลผลเป็นธุรกิจที่ใช้สินทรัพย์หนักอยู่แล้ว การซื้อการ์ดด้วยการกู้ยืมหรือเงินมัดจำจากลูกค้าเป็นเรื่องปกติ แต่ช่องโหว่ขนาดใหญ่นี้ใครเป็นคนอุด จนถึงตอนนี้คนนอกก็ยังอธิบายไม่ได้

ที่มาของสินค้าสืบได้ แต่ผลที่สืบได้ยิ่งทำให้ฝั่งอเมริกากลืนไม่เข้าคายไม่ออก Megaspeed สั่งซื้อการ์ดจากไอเวรส (Aivres) ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของอินสเปอร์ (Inspur) ในสหรัฐฯ

อินสเปอร์เป็นหนึ่งในผู้ผลิตเซิร์ฟเวอร์รายใหญ่ที่สุดของจีน และเคยถูกขึ้นบัญชีดำของสหรัฐฯ แต่บริษัทในเครือในสหรัฐฯ ก็ยังสามารถรับสินค้าจากอินวิเดียได้ นั่นหมายความว่า ชิปล็อตนี้ตั้งแต่出厂จนถึงเข้าศูนย์ข้อมูล ผ่านมือบริษัทหลายแห่งที่เกี่ยวข้องกับจีนไม่มากก็น้อย แต่ไม่มีบริษัทใดอยู่ในบัญชีดำของสหรัฐฯ

ในขณะเดียวกัน ตัวบริษัท Megaspeed เองก็看不出ว่าดำเนินธุรกิจขนาดใหญ่เช่นนี้

นักข่าวของนิวยอร์กไทมส์ไปเยี่ยมชมสำนักงาน พบว่าที่สิงคโปร์มีพนักงานเพียงสองคน ถามเรื่องธุรกิจก็ไม่รู้เรื่อง ส่วนสำนักงานในมาเลเซียเล็กมาก ไม่เห็นวิศวกรแม้แต่คนเดียว

เว็บไซต์ทางการบอกว่าศูนย์ข้อมูลอยู่ในมาเลเซียและอินโดนีเซีย แต่ตามเอกสารระดมทุนปี 2024 ที่บลูมเบิร์กได้มา บริษัทนำเสนอศูนย์ข้อมูลอีกแห่งใน "ภูมิภาคเฉพาะ" แก่นักลงทุนที่มีศักยภาพ แต่ไม่ได้ระบุประเทศ

บางทีสิ่งที่ทำให้ Megaspeed มีค่าจริงๆ คือโครงสร้างแบบนี้

บริษัทที่แทบไม่เห็นพนักงาน กลับค้ำจุนธุรกิจกำลังประมวลผลมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์ได้ ลูกค้าอาจอยู่ในจีน เครื่องจักรอยู่ในมาเลเซีย หุ้นผูกกับสิงคโปร์และหมู่เกาะบริติชเวอร์จิน ทุกข้อต่ออยู่ในจุดที่การควบคุมการส่งออกชิปของสหรัฐฯ เอื้อมไม่ถึง

กำลังประมวลผลออกทะเล การไหลระยะไกลที่ควบคุมไม่ได้

ระหว่างการคว่ำบาตรทางกายภาพที่เข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ กับความต้องการกำลังประมวลผลมหาศาล เงินทุนและเทคโนโลยีมักมองหาเส้นทางการไหลที่มีประสิทธิภาพที่สุดเสมอ

ในแง่การบังคับใช้ กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ ควบคุมว่าชิปตัวหนึ่งถูกส่งจากที่ไหนไปที่ไหน ขายให้ใคร แต่เมื่อชิปถูกติดตั้งในศูนย์ข้อมูลแล้ว กำลังประมวลผลถูกให้เช่าผ่านเครือข่ายแก่ใคร อยู่ในเขตเงาของการควบคุมการส่งออก

ดังนั้น ผู้ที่ทำแบบนี้อาจมีมากกว่า Megaspeed เจ้าเดียว

ตามรายงานของสื่อต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง อินฟ์ เทค (INF Tech) เช่าแบล็กเวลล์ 2,300 ตัวผ่านศูนย์ข้อมูลแห่งหนึ่งในอินโดนีเซีย เทนเซนต์ (Tencent) เซ็นสัญญามูลค่าประมาณ 1.2 พันล้านดอลลาร์กับดาต้าเซคชัน (Datasection) ของญี่ปุ่น สำหรับแบล็กเวลล์ 15,000 ตัว และในฤดูร้อนปีนี้มีข่าวว่ามูนช็อต เอไอ (Moonshot AI) ใช้ GB300 ผ่านสิ่งอำนวยความสะดวกในประเทศไทย...

ธุรกรรมเหล่านี้เมื่อดูแยกกันไม่มีรายการใดข้ามเส้น ชิปไม่ได้ออกนอกประเทศ และคนที่ใช้ชิปก็ไม่ได้เป็นเจ้าของชิป

จริงๆ แล้วสหรัฐฯ ก็เห็นช่องโหว่นี้ ในเดือนมกราคมปีนี้ สภาผู้แทนราษฎรสหรัฐฯ ผ่านร่างกฎหมาย Remote Access Security Act ด้วยคะแนน 369 ต่อ 22 โดยตั้งใจจะนับการใช้ชิปควบคุมจากระยะไกลเป็นการส่งออกด้วย แต่ร่างกฎหมายนี้ยังค้างอยู่ในวุฒิสภา

ตามรายงานของดิ อินฟอร์เมชัน (The Information) กระทรวงพาณิชย์ก็กำลังร่างกฎเกี่ยวกับกำลังประมวลผลระยะไกล แต่ยังไม่มีการเผยแพร่

สำหรับบริษัท AI ในประเทศที่พึ่งพา "ฝึกโมเดลในต่างประเทศ แล้วนำกลับมาประมวลผลในประเทศ" เพื่อเติมเต็มช่องว่างกำลังประมวลผล เส้นทางนี้ยังพอเดินได้ แต่ยิ่งเดินยิ่งแพง และยิ่งไม่แน่นอน เรื่องอื้อฉาวของหวงทำให้ Megaspeed ตกอยู่ใต้สปอตไลต์ ผู้ให้เช่าช่วงกำลังประมวลผลทุกรายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ให้บริการลูกค้าจีน คงต้องกลับมาทบทวนรายชื่อลูกค้าของตัวเองอีกครั้ง

สิ่งนี้ทำให้ผู้เขียนนึกถึงว่า เมื่อไม่นานมานี้ ผู้คนยังคุยกันเรื่อง token ออกทะเล โมเดลในประเทศขาย token ราคาถูกไปทั่วโลก แต่มีน้อยคนที่คิดว่า กำลังประมวลผลที่ใช้เทรนโมเดลเหล่านี้ ส่วนหนึ่งอาจเช่ากลับมาจากต่างประเทศ

และก่อนเรื่องซุบซิบของหวง การขยายตัวของ Megaspeed เองก็ไม่ได้หยุดลง

บริษัทหยุดจัดซื้อฮาร์ดแวร์อินวิเดียตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2025 แต่ตามรายงานของนิวยอร์กไทมส์ ศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ในยะโฮร์ยังเร่งก่อสร้าง โรงเรือน AI ที่สร้างใหม่ตั้งอยู่ท่ามกลางสวนปาล์มน้ำมัน รายงานยังระบุว่า ชิปสำคัญที่ต้องใช้ในการขยาย บริษัทมีอยู่ในมือแล้ว

คำถามที่จดหมายขอโทษตอบไม่ได้

เมื่อมองย้อนกลับไปที่จดหมายขอโทษ สิ่งที่หวงยอมรับ แท้จริงแล้วเป็นส่วนที่ยอมรับง่ายที่สุดในเรื่องทั้งหมด

การนอกใจเป็นปัญหาศีลธรรมส่วนตัว ทำร้ายครอบครัวและภาพลักษณ์ส่วนตัวของเขา โฆษกของอินวิเดียพูดตรงกว่านั้นว่า ข่าววันนี้จะไม่ทำให้อินวิเดียช้าลง

การที่คนคนหนึ่งยอมรับว่าชีวิตส่วนตัวผิดพลาด กับการที่บริษัทหนึ่งยอมรับว่าลูกค้ารายใหญ่อาจมีปัญหา เป็นคนละระดับกัน เรื่องแรกเป็นเรื่องของหวงเอง เรื่องหลังเป็นเรื่องของอินวิเดีย

ลูกค้าอย่าง Megaspeed เป็นส่วนหนึ่งของการเติบโตของอินวิเดียในสองปีที่ผ่านมาที่ไม่ค่อยถูกนำมาพูดบนโต๊ะ หวงเองเคยบอกว่า ส่วนแบ่งตลาดของอินวิเดียในจีนลดลงจาก 95% เหลือ 0 การ์ดที่ล้ำสมัยที่สุดขายตรงเข้าจีนไม่ได้ แต่ความต้องการกำลังประมวลผลของบริษัทจีนมีอยู่ตลอด เพียงแค่เปลี่ยนที่อยู่ อาจสั่งซื้อต่อจากศูนย์ข้อมูลในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

หากเรื่องอื้อฉาวนี้สุดท้ายถูกตีความว่าอินวิเดียถูกแทรกซึม สิ่งที่ต้องเข้มงวดขึ้นไม่ใช่แค่ Megaspeed เจ้าเดียว แต่เป็นช่องทาง "ศูนย์ข้อมูลเอเชียตะวันออกเฉียงใต้บวกลูกค้าจีน" ทั้งเส้น สำหรับอินวิเดีย สิ่งที่ไหลผ่านช่องทางนี้ล้วนเป็นคำสั่งซื้อจริง

ชิปสามารถล็อกไว้ในพรมแดนประเทศได้ แต่กำลังประมวลผลไหลออกไปตามสายเน็ตเส้นเดียวได้ ธุรกิจกำลังประมวลผลในยุค AI พรมแดนไม่ได้อยู่ที่ศุลกากรอีกต่อไปแล้ว

หวงยอมรับความผิดของตัวเองในจดหมาย ส่วนธุรกิจบนช่องทางนี้ ไม่ใช่คำถามที่จดหมายขอโทษฉบับเดียวจะตอบได้