บทใหม่สุดอื้อฉาวในประวัติศาสตร์ Rug Pull คริปโต

ต้นฉบับ | Odaily News (@OdailyChina)

ผู้เขียน | Azuma (@azuma_eth)

“เคยเห็นโปรเจกต์ rug pull มาเยอะ แต่ไม่เคยเห็นโปรเจกต์ที่ไร้ยางอายขนาดนี้มาก่อน”

นี่คือความเห็นจริงจากชุมชนต่อ Puffpaw โปรเจกต์ DePIN ที่เพิ่งออกเหรียญ

เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว โปรเจกต์ที่เคยระดมทุนได้ 6 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่เงียบหายไปนานเพราะกระแสระบบนิเวศและธีมตลาดซบเซา จู่ๆ ก็ประกาศออกเหรียญและแจกแอร์ดรอป แต่ไม่ใช่เพราะทีมต้องการ “ตอบแทนชุมชน” อย่างจริงใจ ทุกการกระทำทั้งหมดเป็นเพียงการเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ในอีกเส้นทางหนึ่ง (ตลาดพยากรณ์)

อดีตโปรเจกต์ “ดาวรุ่ง”

แม้วันนี้หน้าตาจะดูแย่มาก แต่ Puffpaw เคยเป็นโปรเจกต์ที่ระดมทุนได้จริงจัง ในฐานะโปรเจกต์เครือข่ายโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพแบบกระจายศูนย์ (DePIN) ที่สร้างบน Berachain Puffpaw ชูแนวคิด “เลิกบุหรี่แล้วได้เหรียญ” (Vape-to-Earn) พยายามใช้ฮาร์ดแวร์บุหรี่ไฟฟ้าอัจฉริยะบันทึกข้อมูลการสูบบุหรี่ของผู้ใช้และให้แรงจูงใจเป็นโทเคน

ด้วยกระแสฮาร์ดแวร์ระดับผู้บริโภคที่เคยมาแรงช่วงหนึ่ง และความร้อนแรงของระบบนิเวศ Berachain ในช่วงแรก Puffpaw ประสบความสำเร็จในการระดมทุนรอบ Seed มูลค่า 6 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2024 นำโดย Lemniscap โดยมี Folius Ventures และ Spartan Group ร่วมลงทุน และยังระดมทุนจากชุมชนได้อีกจำนวนมากจากการขายโหนดบุหรี่ไฟฟ้าอัจฉริยะล่วงหน้าและการขาย NFT Genesis ในเวลาต่อมา

อย่างไรก็ตาม เมื่อความร้อนแรงของระบบนิเวศ Berachain ลดลงและธีม DePIN เย็นลง Puffpaw ก็ค่อยๆ หายไปจากสายตาสาธารณะ ความคืบหน้าของโปรเจกต์เกือบหยุดนิ่ง และการดูแลชุมชนก็เงียบหายไปนาน

การออกเหรียญแบบไม่ทันตั้งตัวและเงื่อนไขล็อกแอร์ดรอปที่ไร้เหตุผล

เมื่อชุมชนเกือบจะยอมรับว่าโปรเจกต์นี้ตายไปแล้ว Puffpaw ก็ฟื้นคืนชีพขึ้นมาเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว (ห่างจากการอัปเดตครั้งล่าสุดนานกว่าครึ่งปี) ประกาศเปิดตัวโทเคน VAPE และแจกแอร์ดรอป

แต่สิ่งที่รอผู้สนับสนุนรุ่นแรกไม่ใช่ความประหลาดใจ แต่เป็นการดูถูกอย่างโจ่งแจ้ง

ในฐานะโปรเจกต์ที่ระดมทุนได้ 6 ล้านดอลลาร์สหรัฐ VAPE เปิดตัวโดยไม่มีการสนับสนุนจากกระดานเทรดแบบรวมศูนย์ (CEX) ใดๆ มีเพียงพูลสภาพคล่องเล็กจิ๋ว (ประมาณไม่กี่หมื่นดอลลาร์) บน DEX บนเชนเท่านั้น

การออกแบบแอร์ดรอปยิ่งไร้ยางอายกว่า ผู้ใช้รุ่นแรกจำนวนมากที่เริ่มมีส่วนร่วมตั้งแต่ปี 2024 เคยจ่ายเงินสองสามร้อยดอลลาร์เพื่อซื้อ NFT Genesis หรืออุปกรณ์ แต่สุดท้ายได้แอร์ดรอปมูลค่าเพียงไม่กี่สิบดอลลาร์ ที่แย่กว่านั้น แอร์ดรอปเล็กน้อยนี้ยังมาพร้อมระยะเวลาปลดล็อกแบบเส้นตรงยาวนานถึง 156 สัปดาห์ (ประมาณ 3 ปี)

นั่นหมายความว่าแรงขายจริง ณ เวลาเปิดตลาดถูกกีดกันโดยเจตนา โทเคนเกือบทั้งหมดอยู่ในมือทีมโปรเจกต์เอง — ข้อมูลบนเชนแสดงให้เห็นว่าที่อยู่ที่เกี่ยวข้องกับทีมควบคุมอุปทานหมุนเวียนของโทเคนถึง 97% ถึง 99.88%

ทำไมต้องทำแบบนี้? ความลับทั้งหมดอยู่ในตลาดพยากรณ์

ถ้าไม่คิดจะขึ้นกระดานเทรด และไม่คิดจะสร้างสภาพคล่องในตลาดรองเพื่อค่อยๆ ขาย Puffpaw จะออกเหรียญและแจกแอร์ดรอปให้วุ่นวายทำไม? คำตอบไม่ได้อยู่ใน DEX แต่อยู่ในอีกตลาดหนึ่ง — Polymarket

ก่อนหน้านี้ Polymarket ได้เปิดเหตุการณ์เกี่ยวกับ “FDV ของ Puffpaw หลังเปิดตัวหนึ่งวันจะเกินเท่าไร (50 ล้านดอลลาร์ / 100 ล้านดอลลาร์ / 200 ล้านดอลลาร์ / 300 ล้านดอลลาร์ / 400 ล้านดอลลาร์)” และจุดประสงค์ในการควบคุมตลาดของทีม Puffpaw ก็คือการควบคุมมูลค่าตลาดของโทเคนอย่างแม่นยำ เพื่อทำกำไรจากการเดิมพันในเหตุการณ์นี้

ก่อนหน้านี้ เนื่องจาก Puffpaw เงียบหายไปนานและไม่มีวี่แววการออกเหรียญ ความน่าจะเป็นของตัวเลือก YES ในแต่ละระดับของเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องบน Polymarket จึงต่ำมาก (เหตุการณ์จะหมดอายุปลายปี 2026 หากไม่มีการออกเหรียญจะถือเป็น NO) นี่เปิดโอกาสให้ทีม Puffpaw กักตุนโทเคน YES ในแต่ละระดับด้วยต้นทุนต่ำมาก แล้วใช้โทเคนที่ควบคุมได้ทั้งหมดมาปั่นราคาอย่างแม่นยำ

ราคาเหรียญ VAPE หลังเปิดตัวก็ยืนยันเรื่องนี้ ในวันแรกหลังเปิดตัว VAPE เดินแนวโน้ม “บันได” อย่างไม่อายใคร (แท่งเทียนแต่ละแท่งแทบไม่มีไส้เทียนบนล่าง ถูกควบคุมให้ค่อยๆ ดันขึ้น) FDV ถูกควบคุมอย่างแม่นยำให้อยู่ต่ำกว่า 400 ล้านดอลลาร์เล็กน้อย

และเมื่อราคาคงอยู่นานพอที่จะเข้าเงื่อนไขการตัดสินของตลาดพยากรณ์ VAPE ก็เสร็จสิ้นภารกิจทางประวัติศาสตร์ จากนั้นก็ทุบราคาอย่างไม่อายใคร เนื่องจากพูลตื้นมาก โทเคนจำนวนเล็กน้อยที่เทขายก็เจาะทะลุพูลไปเลย FDV ของ VAPE ร่วงดิ่งจากเกือบ 400 ล้านดอลลาร์ ตอนนี้เหลือเพียง 7 ล้านดอลลาร์

ในกระบวนการนี้ เนื่องจากพูลบนเชนไม่มีความลึกพอให้รายย่อยรับซื้อ จริงๆ แล้วทีมโปรเจกต์ไม่ได้ทำเงินจากการขายโทเคนมากนัก แต่การร่วงของราคาโทเคนไม่สำคัญสำหรับพวกเขาอีกต่อไป — การเก็บเกี่ยวในสนามรบหลักเสร็จสิ้นแล้วในตลาดพยากรณ์

นี่ไม่ใช่ชุมชนจงใจป้ายสีทีม Puffpaw นักวิเคราะห์ข้อมูลบนเชน Atlantis liquidity ขุดพบข้อมูลผิดปกติที่ชัดเจนยิ่งกว่า — ในตลาดพยากรณ์ FDV ของ Puffpaw บน Polymarket มีกระเป๋าเงินถือโพสิชันทั้งหมด 1,285 ใบ ในจำนวนนี้มากถึง 1,259 ใบ (เกือบ 98%) ไม่เคยเทรดตลาดอื่นใดบน Polymarket เลย — พวกมันเป็นบัญชีใหม่ที่สร้างมาเพื่อเดิมพัน FDV ของ Puffpaw โดยเฉพาะ ใครอยู่เบื้องหลังเดาได้ไม่ยาก

Polymarket ยังไม่ชำระเงิน ชุมชนคัดค้านไม่หยุด

จนถึงเวลาที่เขียนบทความนี้ ในเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องบน Polymarket ความน่าจะเป็นของระดับ 50 ล้านดอลลาร์ 100 ล้านดอลลาร์ 200 ล้านดอลลาร์ และ 300 ล้านดอลลาร์ เพิ่มขึ้นเป็น 100% แล้ว ส่วนระดับ 400 ล้านดอลลาร์ลดลงเหลือ 0 ดูเหมือนการเก็บเกี่ยวของ Puffpaw จะปิดวงจรสมบูรณ์แล้ว แต่เพราะหน้าตาแย่เกินไป การชำระเงินสุดท้ายจึงติดอยู่กลางทาง

เมื่อเผชิญกับการปั่นตลาดที่โจ่งแจ้งเช่นนี้ ฝ่ายตรงข้ามบน Polymarket (เทรดเดอร์ที่เดิมพัน NO) และชุมชนจึงรวมตัวกันโต้กลับ ยื่นข้อซักถามต่อข้อเสนอการชำระเงินอย่างต่อเนื่อง

หน้า Polymarket แสดงให้เห็นว่าขณะนี้ผลลัพธ์ของแต่ละระดับในเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องถูก “ท้าทายข้อพิพาท” (Disputed) สองครั้งแล้ว ตามกลไกออราเคิลของ Polymarket เมื่อผลลัพธ์ตลาดถูกโต้แย้งติดต่อกันสองครั้ง ตลาดย่อยทั้งห้าแห่งจะเข้าสู่ขั้นตอนการตรวจสอบขั้นสุดท้าย ผลลัพธ์จะถูกตัดสินโดยการโหวตของผู้ถือโทเคน UMA การโหวตรอบนี้คาดว่าจะสิ้นสุดในวันที่ 11 พฤศจิกายน

รอบการตัดสินนี้ ชุมชนก็ตกอยู่ในข้อถกเถียงดุเดือดระหว่าง “ความยุติธรรมเชิงกระบวนการ” กับ “ความยุติธรรมเชิงผลลัพธ์”

ฝ่ายคัดค้านการจ่ายเงิน (สนับสนุน NO) มองว่า การปั่นตลาดและการฉ้อโกงที่ชัดเจนเช่นนี้ หากยังชำระเงินได้อย่างราบรื่น ก็เท่ากับส่งเสริมพฤติกรรมชั่วร้าย และอาจกระตุ้นให้มีโปรเจกต์คล้ายกันเลือกเส้นทางนี้มากขึ้น ฝ่ายสนับสนุนการจ่ายเงิน (สนับสนุน YES) มองว่า แม้การกระทำของ Puffpaw จะน่ารังเกียจอย่างยิ่ง แต่ตราบใดที่ VAPE ตรงตามเงื่อนไข “การเปิดตัวและเกณฑ์ FDV” ที่ Polymarket กำหนดไว้ตามตัวอักษร ก็ควรชำระเป็น YES หากเพียงเพราะ “ดูเหมือนกลโกง” แล้วมาเปลี่ยนกฎย้อนหลังเป็น NO ความแน่นอนของสัญญาในตลาดพยากรณ์ก็จะหมดไป

ไม่ว่า UMA จะตัดสินอย่างไรในที่สุด เรื่องตลกร้ายนี้ก็ไร้สาระพอแล้ว แผน “รวยทางลัด” ที่ Puffpaw วางไว้ จะสำเร็จหรือไม่ อีกไม่นานก็จะรู้