จากแบนคริปโตเต็มรูปแบบสู่การเปิดรับอย่างเต็มใจ รัสเซียเปลี่ยนไปเพราะอะไร?

เขียนโดย: หลิว หงหลิน, Mankun Blockchain

ในเดือนกุมภาพันธ์ 2018 ศูนย์วิจัยนิวเคลียร์แห่งหนึ่งในรัสเซียเกิดเรื่องชวนหัว: พนักงานหลายคนถูกกล่าวหาว่าใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ของหน่วยงานขุดคริปโตเคอร์เรนซีเพื่อตัวเอง

เหตุการณ์เกิดขึ้นที่เมืองซารอฟ เมืองปิดที่มีความเชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งกับการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ของสหภาพโซเวียต หน่วยงานที่เกี่ยวข้องไม่ใช่บริษัทอินเทอร์เน็ตทั่วไป แต่เป็นสถาบันฟิสิกส์ทดลองภายใต้ศูนย์วิจัยนิวเคลียร์แห่งสหพันธรัฐรัสเซีย โฆษกของสถาบันยืนยันกับ RBC (RosBusinessConsulting) ว่ามีผู้พยายามใช้ทรัพยากรคอมพิวเตอร์ของหน่วยงานเพื่อวัตถุประสงค์ส่วนตัว รวมถึงการขุดคริปโต โดยไม่ได้รับอนุญาต ผู้เกี่ยวข้องถูกควบคุมตัวและดำเนินคดีอาญา

ถ้าดูแค่ข่าวนี้ อาจมองเป็นเรื่องตลกของ "ชาติแห่งนักรบ" อีกเรื่อง แต่ถ้ามองไปข้างหน้า จะเห็นการเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจยิ่งกว่า: ในปี 2024 รัสเซียออกกฎหมายเฉพาะสำหรับการขุดคริปโต และในปี 2026 แม้แต่สถาบันแลกเปลี่ยนและสถาบันรับฝากสินทรัพย์คริปโตก็เริ่มเข้าสู่ทะเบียนของธนาคารกลาง

จากพนักงานศูนย์วิจัยนิวเคลียร์แอบใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ ไปจนถึงรัฐจัดสถานะ ภาษี และช่องทางธุรกรรมให้อุตสาหกรรมนี้ เกิดอะไรขึ้นระหว่างทาง?

หลายคนตอบง่าย ๆ ว่า: โดนคว่ำบาตร รัสเซียจึงหันมาเปิดรับคริปโต

คำอธิบายนี้จับเหตุผลสำคัญได้ แต่พลาดส่วนที่น่าสนใจที่สุดของประวัติศาสตร์ช่วงนี้

นักขุด พ่อค้า กระทรวงการคลัง และธนาคารกลางของรัสเซีย มีความคาดหวังต่อคริปโตเคอร์เรนซีแตกต่างกันมาตลอด สงครามทำให้ความขัดแย้งรุนแรงขึ้น: การค้าต่างประเทศต้องการวิธีรับชำระเงินแบบใหม่ แต่ธนาคารกลางไม่อยากสละการควบคุมกระแสเงินเพียงเพื่อให้เงินค่าสินค้าเข้าบัญชี

ทำไมรัสเซียถึงอยากแบนคริปโตในตอนแรก

ตั้งแต่เดือนมกราคม 2014 ธนาคารกลางรัสเซียได้ออกคำเตือนเกี่ยวกับบิตคอยน์อย่างเป็นทางการ ประกาศฉบับนั้นเน้นว่าสกุลเงินเสมือนขาดหลักประกัน ราคามีลักษณะเก็งกำไร บริการแลกเปลี่ยนอาจเกี่ยวข้องกับการฟอกเงินและการสนับสนุนการก่อการร้าย และกล่าวถึงข้อห้าม "เงินทดแทน" ตามกฎหมายรัสเซีย

สำหรับธนาคารกลาง ความกังวลชุดนี้เข้าใจได้ไม่ยาก

ประชาชนแลกเงินรูเบิลเป็นบิตคอยน์ เงินทุนอาจไหลออกจากธนาคารและตลาดการเงินในประเทศ หากผู้ค้าเริ่มรับชำระเป็นคริปโตโดยตรง สถานะของรูเบิลในฐานะเครื่องมือชำระเงินก็จะได้รับผลกระทบ ราคาสกุลเงินเสมือนผันผวนรุนแรงมาก หากราคาตก ความเสียหายของประชาชนทั่วไปอาจกลายเป็นปัญหาสังคมที่รัฐต้องจัดการ

แต่สำหรับผู้ประกอบการเหมืองขุดคริปโต ตราบใดที่เหรียญที่ขุดได้ยังขายออกและรายได้ครอบคลุมต้นทุน ก็มีเหตุผลที่จะเปิดเครื่องต่อไป คำเตือนของธนาคารกลางไม่ได้ตอบว่าธุรกิจนี้ควรดำเนินการอย่างไร และอุปกรณ์ที่ลงทุนไปแล้วก็ไม่ได้หายไป เหตุการณ์ที่ซารอฟในอีกไม่กี่ปีต่อมา ทำให้คนภายนอกเห็นว่าแรงจูงใจในการแสวงหากำไรนี้ไปได้ไกลแค่ไหน

ผู้นำระดับสูงของรัสเซียก็ไม่ได้ไม่สนใจเทคโนโลยีบล็อกเชน

ระหว่างฟอรัมเศรษฐกิจระหว่างประเทศเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กปี 2017 ปูตินได้พบกับวิตาลิก บูเตริน ผู้ร่วมก่อตั้งอีเธอเรียม ตามคำอธิบายของเครมลินในตอนนั้น การหารือครอบคลุมการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีบล็อกเชนในรัสเซีย และการสร้างความสัมพันธ์กับพันธมิตรในท้องถิ่น ท่าทีสนับสนุนการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีนี้สามารถอยู่ร่วมกับความระมัดระวังของธนาคารกลางต่อคริปโตเคอร์เรนซีส่วนบุคคลได้

ฟอรัมเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กปี 2017

ในปี 2020 รัสเซียผ่านกฎหมายเกี่ยวกับ "สินทรัพย์ทางการเงินดิจิทัล" โดยมีผลบังคับใช้หลักตั้งแต่ปี 2021 กฎหมายกำหนดกฎเกณฑ์สำหรับการออกและหมุนเวียนสินทรัพย์ทางการเงินดิจิทัล ซึ่งสินทรัพย์ดังกล่าวอาจแทนสิทธิเรียกร้องทางการเงิน สิทธิที่เกี่ยวข้องกับหลักทรัพย์ เป็นต้น บิตคอยน์ไม่อยู่ในหมวดนี้ และรัสเซียในตอนนั้นยังคงจำกัดการใช้คริปโตเคอร์เรนซีชำระค่าสินค้าและบริการภายในประเทศ

จนถึงวันที่ 20 มกราคม 2022 ธนาคารกลางได้เสนอในรายงานให้คำปรึกษา "คริปโตเคอร์เรนซี: แนวโน้ม ความเสี่ยง และมาตรการ" ให้ห้ามการออก ซื้อขาย และแลกเปลี่ยนคริปโตเคอร์เรนซีภายในรัสเซีย และเสนอให้ห้ามการขุด

สิ่งที่ธนาคารกลางรัสเซียกังวล ไม่ใช่แค่นักลงทุนรายย่อยเก็งกำไร การขุดใช้ไฟฟ้า การซื้อขายนำเงินทุนออกจากระบบการเงินแบบดั้งเดิม และสกุลเงินส่วนบุคคลอาจกระทบนโยบายการเงิน หากเดินตามตรรกะนี้ การกันอุตสาหกรรมออกจากระบบการเงินดูเหมือนง่ายที่สุด

กระทรวงการคลังรัสเซียไม่ยอมรับคำตอบนี้

อีวาน เชเบสคอฟ หัวหน้าฝ่ายนโยบายการคลังของกระทรวงการคลังในขณะนั้น เรียกร้องให้กำกับดูแล ไม่ใช่ห้าม การซื้อขายคริปโตเคอร์เรนซีเป็นข้อเท็จจริงที่ปฏิเสธไม่ได้ หากผลักธุรกิจทั้งหมดออกนอกประเทศหรือใต้ดิน รัฐจะกำกับดูแลได้ยากขึ้น

หกวันต่อมา ปูตินกล่าวถึงข้อถกเถียงนี้ในการประชุมกับสมาชิกรัฐบาล โดยขอให้รัฐบาลและธนาคารกลางหาข้อสรุปที่ตรงกัน เขายังกล่าวว่ารัสเซียมีข้อได้เปรียบในการแข่งขันด้านการขุด รวมถึงสภาพไฟฟ้าและบุคลากรที่ผ่านการฝึกอบรม

ในตอนนั้น กระทรวงการคลังต้องการเก็บธุรกิจที่มีอยู่แล้วไว้ในประเทศ ส่วนธนาคารกลางยืนกรานป้องกันเงินทุนไหลออกและความเสี่ยงของสกุลเงินส่วนบุคคล ทั้งสองฝ่ายยังถกเถียงกันอยู่ แต่การคว่ำบาตรทางการเงินจากสงครามได้เปลี่ยนเงื่อนไขของการถกเถียงเรื่องคริปโต

การคว่ำบาตรเปลี่ยนทางเลือกของรัสเซีย

วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2022 รัสเซียเปิดปฏิบัติการทางทหารเต็มรูปแบบต่อยูเครน

ในเดือนมีนาคมปีเดียวกัน สมาคมเพื่อการโทรคมนาคมการเงินระหว่างธนาคารทั่วโลก (SWIFT) ตามข้อกำหนดของสหภาพยุโรป ได้ตัดการเชื่อมต่อธนาคารรัสเซียเจ็ดแห่งแรกที่ถูกกำหนดและบริษัทย่อยที่เกี่ยวข้อง ธนาคารที่ถูกตัดขาดสูญเสียเครือข่ายข้อความระหว่างธนาคารระดับโลกนี้ การชำระบัญชีข้ามพรมแดนผ่านธนาคารแบบเดิมขององค์กรได้รับผลกระทบตามมา

รัสเซียหันไปใช้สกุลเงินอื่น เช่น หยวน มากขึ้น ในการชำระบัญชี ธนาคารกลางรัสเซียเปิดเผยในรายงาน "การประเมินเสถียรภาพทางการเงิน" ไตรมาสที่ 2 และ 3 ปี 2023 ว่าสัดส่วนของหยวนในการชำระบัญชีส่งออกของรัสเซียเพิ่มขึ้นเป็น 35% ในเดือนกันยายนปีเดียวกัน จาก 13% ในเดือนมกราคม ในเวลาไม่ถึงหนึ่งปี หยวนกลายเป็นสกุลเงินสำคัญในการรับชำระค่าส่งออกของรัสเซีย

ข้อความคัดจากรายงาน "การประเมินเสถียรภาพทางการเงิน" ของธนาคารกลางรัสเซีย: ตั้งแต่เดือนมกราคมถึงกันยายน 2023 สัดส่วนของหยวนในการชำระบัญชีส่งออกของรัสเซียเพิ่มขึ้นเป็น 35%

แต่ธนาคารต่างประเทศที่ดำเนินการชำระเงินก็เริ่มเข้มงวดขึ้น ในเดือนธันวาคม 2023 สหรัฐฯ ขยายอำนาจในการใช้มาตรการคว่ำบาตรต่อสถาบันการเงินต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรมที่เชื่อมโยงกับฐานอุตสาหกรรมการทหารของรัสเซีย ธนาคารต้องตรวจสอบลูกค้า คู่ค้า และวัตถุประสงค์ของสินค้า บางแห่งลดหรือหยุดธุรกรรมการชำระบัญชีกับรัสเซีย

ในเดือนเมษายน 2024 รอยเตอร์สรายงานโดยอ้างแหล่งข่าวห้ารายว่า ธนาคารจีนบางแห่งหลีกเลี่ยงธุรกิจกับรัสเซียเพราะกังวลการคว่ำบาตรขั้นรอง องค์กรหันไปใช้สาขาเซี่ยงไฮ้ของ VTB Bank เพื่อชำระบัญชี ทำให้เกิดคิวเปิดบัญชี ผู้ให้สัมภาษณ์รายหนึ่งกล่าวว่าซัพพลายเออร์จีนต้องรอสองถึงสามเดือนเพื่อเปิดบัญชี บางองค์กรรอหกเดือนก็ยังเปิดไม่ได้ แม้ทั้งสองฝ่ายตกลงใช้หยวน การหาธนาคารที่รับธุรกิจได้ก็อาจใช้เวลาหลายเดือน

ในเดือนกรกฎาคม 2024 สภาดูมาผ่านร่างกฎหมายที่อนุญาตให้องค์กรนำเข้าและส่งออกใช้คริปโตเคอร์เรนซีชำระค่าสินค้าระหว่างประเทศ กฎหมายที่เกี่ยวข้องลงนามในเดือนสิงหาคม โดยธนาคารกลางจัดโครงการนำร่องก่อน องค์กรที่เข้าร่วมและระยะเวลาทดลองถูกจำกัด

ภายในเดือนธันวาคม 2024 รัฐมนตรีคลังอันทอน ซิลูอานอฟกล่าวในการให้สัมภาษณ์ทางโทรทัศน์ว่า องค์กรรัสเซียเริ่มใช้สกุลเงินดิจิทัล เช่น บิตคอยน์ ในการชำระเงินระหว่างประเทศแล้ว รวมถึงบิตคอยน์ที่ขุดได้ในรัสเซีย

อุตสาหกรรมคริปโตของรัสเซียใหญ่แค่ไหน

บิตคอยน์ในประเทศที่รัฐมนตรีคลังกล่าวถึง มาจากอุตสาหกรรมเหมืองที่รัสเซียดำเนินการมาหลายปี

รอยเตอร์สรายงานในเดือนมีนาคม 2021 ว่า BitRiver ดำเนินการศูนย์ข้อมูลขนาด 100 เมกะวัตต์ในไซบีเรีย ให้บริการรับฝากอุปกรณ์แก่นักขุดจากสหรัฐฯ ยุโรป และญี่ปุ่น ลูกค้าสนใจไฟฟ้าพลังน้ำราคาถูกในท้องถิ่น BitRiver ให้บริการไฟฟ้าและห้องเครื่อง เก็บค่าบริการรับฝากเป็นดอลลาร์หรือรูเบิล

ไฟฟ้าในท้องถิ่นถูกแค่ไหน? ตารางราคาช่วงครึ่งหลังของปี 2024 ของผู้ให้บริการไฟฟ้าในอีร์คุตสค์ ระบุอัตราค่าไฟฟ้าขั้นที่ 1 สำหรับผู้อยู่อาศัยในเมืองทั่วไปอยู่ที่ 1.58 รูเบิลต่อกิโลวัตต์ชั่วโมง และสำหรับผู้อยู่อาศัยในชนบทอยู่ที่ 1.106 รูเบิล คิดตามอัตราแลกเปลี่ยนต้นเดือนกรกฎาคม 2024 ประมาณ 0.13 หยวนและ 0.09 หยวนต่อหน่วย

เทียบกับค่าไฟฟ้าผู้อยู่อาศัยในเซี่ยงไฮ้ปีเดียวกัน: อัตราขั้นที่หนึ่งแบบไม่แบ่งช่วงเวลาสำหรับผู้ใช้ไฟฟ้า "หนึ่งบ้านหนึ่งมิเตอร์" อยู่ที่ 0.617 หยวนต่อหน่วย ซึ่งแพงกว่าสองอัตราข้างต้นประมาณ 4.6 เท่าและ 6.6 เท่า

ต้นทุนต่ำดึงดูดฟาร์มขุดจนเกิดปริมาณการใช้ไฟฟ้าจำนวนมาก ในเดือนกรกฎาคม 2024 ปูตินกล่าวในการประชุมเศรษฐกิจโดยอ้างการประมาณการของกระทรวงพลังงานว่า การขุดคริปโตในรัสเซียใช้ไฟฟ้าประมาณ 16 พันล้านกิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปี ใกล้เคียง 1.5% ของการใช้ไฟฟ้าทั้งประเทศ

ในปี 2024 รัสเซียกำหนดกฎการดำเนินงานอย่างเป็นทางการสำหรับอุตสาหกรรมเหมือง ในเดือนพฤศจิกายน กรมสรรพากรแห่งสหพันธรัฐเปิดบริการจดทะเบียนเหมือง บริษัทและผู้ประกอบการรายบุคคลต้องลงทะเบียนก่อนดำเนินธุรกิจ ตั้งแต่ปี 2025 นักขุดต้องรายงานปริมาณการผลิตและตัวระบุที่อยู่กระเป๋าเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ต่อสรรพากรภายในวันที่ 20 ของเดือนถัดจากเดือนที่ได้รับสกุลเงินดิจิทัล ผู้ที่เข้าร่วมพูลขุดก็ต้องรายงานที่อยู่ที่เกี่ยวข้องด้วย ฟาร์มขุดอยู่ที่ไหน ใครดำเนินการ เหรียญที่ขุดได้เข้าที่อยู่ใด เริ่มมีบันทึกที่ตรวจสอบได้ รายได้ที่เกี่ยวข้องก็ถูกนำเข้าสู่การจัดการภาษี

ฟาร์มขุดเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ไฟฟ้าในท้องถิ่นเริ่มตึงตัว ในเดือนเมษายน 2025 พื้นที่ทางใต้ของแคว้นอีร์คุตสค์บางส่วนบังคับใช้คำสั่งห้ามขุดจนถึงปี 2031

นอกจากการจดทะเบียน หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายยังสืบสวนพฤติกรรมเช่นการขโมยไฟฟ้าของฟาร์มขุด ในเดือนตุลาคม 2025 กระทรวงมหาดไทยรัสเซียรายงานการตรวจพบฟาร์มขุดที่ต้องสงสัยใช้ไฟฟ้าผิดกฎหมายในแคว้นเลนินกราด ประเมินความเสียหายเบื้องต้นเกิน 1,000 ล้านรูเบิล ผู้ต้องสงสัยหกคนถูกควบคุมตัว คดีเกี่ยวข้องกับการใช้อำนาจในทางมิชอบ

เหรียญที่ขุดได้ต้องหาผู้ซื้อ และความต้องการลงทุนของประชาชนก็มีอยู่ตลอด รัสเซียมีตลาดซื้อขายคริปโตขนาดใหญ่อยู่แล้ว แต่สถาบันการเงินในประเทศขาดการจัดการเชิงสถาบันสำหรับธุรกิจนี้มานาน

ตามการประมาณการการระบุแหล่งที่มาทางภูมิศาสตร์ของเงินทุนบนเชนโดย Chainalysis บริษัทวิเคราะห์บล็อกเชน ระหว่างเดือนกรกฎาคม 2024 ถึงมิถุนายน 2025 ปริมาณสินทรัพย์คริปโตที่รับเข้าซึ่งระบุว่าเป็นของรัสเซียอยู่ที่ประมาณ 376,300 ล้านดอลลาร์ สูงกว่าสหราชอาณาจักรที่ 273,200 ล้านดอลลาร์ในช่วงเดียวกัน

แพลตฟอร์มต่างประเทศควบคุมบัญชีลูกค้า บันทึกธุรกรรม และรายได้ค่าธรรมเนียม หากรัสเซียต้องการกำกับดูแลธุรกิจนี้ในประเทศ ก็ต้องอนุญาตให้สถาบันการเงินในประเทศรองรับความต้องการซื้อขายของประชาชน

ในเดือนมีนาคม 2025 ธนาคารกลางเสนอให้เริ่มจากนักลงทุนจำนวนน้อยที่มีสินทรัพย์และรายได้ถึงเกณฑ์ที่สูงมาก ซื้อขายคริปโตเคอร์เรนซีในโครงการทดลองสามปี ในเดือนธันวาคมปีเดียวกัน ข้อเสนอใหม่ที่ยื่นได้รวมนักลงทุนทั่วไปที่ไม่ผ่านการรับรองเข้าไปด้วย แต่สกุลเงินที่ซื้อได้และวงเงินยังถูกจำกัด

ธนาคารกลางระบุในรายงานครอบคลุมไตรมาส 4 ปี 2025 ถึงไตรมาส 1 ปี 2026 ว่า จำนวนครั้งที่ผู้ใช้รัสเซียเข้าถึงแพลตฟอร์มคริปโตแบบรวมศูนย์ลดลง 32% จากสองไตรมาสก่อนหน้า ขณะเดียวกัน ณ ต้นเดือนเมษายน 2026 การลงทุนของประชาชนผ่านเครื่องมือทางการเงินในรัสเซียที่อิงราคาสินทรัพย์คริปโตอยู่ที่ประมาณ 3.8 พันล้านรูเบิล

จนถึงเดือนกันยายน 2026 กฎหมาย "สกุลเงินดิจิทัลและสิทธิในสินทรัพย์ดิจิทัล" มีผลบังคับใช้ ประชาชนมีช่องทางเชิงสถาบันในการซื้อขายคริปโตเคอร์เรนซีผ่านสถาบันที่ได้รับการกำกับดูแลในประเทศ นักลงทุนทั่วไปที่ไม่ผ่านการรับรองต้องผ่านการทดสอบ ขอบเขตการซื้อและวงเงินยังถูกจำกัด โบรกเกอร์ สถาบันแลกเปลี่ยน และสถาบันรับฝากทรัพย์สินเริ่มรับธุรกิจตามกฎหมายใหม่

วันที่ 6 ตุลาคม ธนาคารกลางประกาศว่า สถาบันรับฝากสินทรัพย์ดิจิทัลห้าแห่งแรกและสถาบันแลกเปลี่ยนคริปโตสี่แห่งแรกเข้าสู่ทะเบียน สถาบันแลกเปลี่ยนสามารถใช้เงินทุนของตนเองทำธุรกรรมนอกตลาด สถาบันรับฝากรับผิดชอบบันทึกและโอนสินทรัพย์ที่เกี่ยวข้อง สถาบันเหล่านี้ต้องปรับธุรกิจให้เป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมายใหม่ภายในเดือนกันยายน 2027

องค์กรนำเข้าและส่งออกได้รับขอบเขตมากขึ้นสำหรับการชำระเงินคริปโตข้ามพรมแดนภายใต้กฎหมายใหม่ แต่ข้อห้ามชำระค่าสินค้าและบริการภายในประเทศยังคงอยู่ ธนาคารกลางอนุญาตให้สินทรัพย์คริปโตเข้าสู่ตลาดซื้อขายที่ได้รับการกำกับดูแล ขณะเดียวกันก็รักษาสถานะของรูเบิลในการชำระเงินภายในประเทศ

หลังจากแพลตฟอร์มแลกเปลี่ยนรัสเซียถูกตรวจสอบ

เมื่อรัสเซียเริ่มจัดสถานะอย่างเป็นทางการให้สถาบันซื้อขาย แพลตฟอร์มที่ดำเนินการมาก่อนจำนวนหนึ่งได้นำตลาดนี้เข้าสู่สายตาของการบังคับใช้กฎหมายระหว่างประเทศ

หนึ่งในนั้นชื่อ Garantex เคยเป็นแพลตฟอร์มแลกเปลี่ยนคริปโตเคอร์เรนซีสำคัญของรัสเซีย

แพลตฟอร์มนี้จดทะเบียนครั้งแรกในเอสโตเนีย แต่กิจกรรมหลักอยู่ในมอสโกและเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ในปี 2022 แพลตฟอร์มสูญเสียใบอนุญาตผู้ให้บริการสินทรัพย์ดิจิทัลของเอสโตเนีย และถูกกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ขึ้นบัญชีคว่ำบาตร แต่ยังคงดำเนินการต่อ

ในเดือนมีนาคม 2025 Garantex เผชิญการบังคับใช้กฎหมายร่วมกัน สหรัฐฯ ยึดอายัดโดเมนที่เกี่ยวข้อง เยอรมนีและฟินแลนด์ยึดเซิร์ฟเวอร์ กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ประกาศฟ้องผู้บริหารสองคน อัยการระบุว่าแพลตฟอร์มประมวลผลธุรกรรมคริปโตอย่างน้อย 96 พันล้านดอลลาร์ตั้งแต่ปี 2019 และกล่าวหาผู้ประกอบการว่ามีส่วนร่วมในการฟอกเงินและละเมิดมาตรการคว่ำบาตร

ต่อมา Tether ผู้ออกเหรียญ Tether ประกาศว่าได้ช่วยหน่วยสืบราชการลับสหรัฐฯ อายัดเงิน 23 ล้านดอลลาร์ที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรมของ Garantex

เงินที่ถูกอายัดใช้สกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพผูกกับดอลลาร์สหรัฐฯ คือ USDT Tether ในฐานะผู้ออกสามารถจำกัดการโอนของที่อยู่ที่เกี่ยวข้องผ่านกลไกควบคุมโทเคน หลังจากเงินออกจากธนาคารเข้าสู่บล็อกเชน ผู้ถืออาจไม่สามารถใช้เงินได้เนื่องจากมาตรการอายัดของผู้ออก

ตามการประกาศคว่ำบาตรของกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ในเดือนสิงหาคม 2025 บุคคลที่เกี่ยวข้องกับ Garantex ได้ย้ายลูกค้าและเงินทุนไปยังแพลตฟอร์มที่สืบทอด Grinex และใช้โทเคน A7A5 ที่หนุนด้วยรูเบิลเพื่อจัดการการเชื่อมต่อเงินทุนของลูกค้า A7A5 ออกโดย Old Vector ในคีร์กีซสถาน บริษัทชำระบัญชีข้ามพรมแดน A7 ที่เกี่ยวข้องมีโครงสร้างผู้ถือหุ้นกับธนาคาร Promsvyazbank ของรัสเซียและนักธุรกิจ Ilan Shor

องค์กรรัสเซียใช้สกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพผูกกับดอลลาร์สหรัฐฯ หาคู่ค้าที่ยอมรับได้ง่าย แต่ก็ได้รับผลกระทบจากมาตรการอายัดของผู้ออก เมื่อเปลี่ยนเป็นโทเคนที่หนุนด้วยรูเบิล ก็ต้องโน้มน้าวผู้ขายต่างประเทศให้ยอมรับ และจัดหาช่องทางแลกเปลี่ยนที่เพียงพอ

ในเดือนตุลาคม 2025 มาตรการคว่ำบาตรรัสเซียรอบที่สิบเก้าของสหภาพยุโรปเกี่ยวข้องโดยตรงกับ A7A5 และสถาบันที่เกี่ยวข้อง และห้ามธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับสกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพนี้ในสหภาพยุโรป จนถึงเดือนตุลาคม 2026 สหรัฐฯ จัดให้เครือข่าย A7 เป็นองค์กรอาชญากรรมข้ามชาติที่ถูกคว่ำบาตร ขณะเดียวกันเครือข่ายบังคับใช้กฎหมายอาชญากรรมทางการเงิน (FinCEN) เสนอกฎจำกัดธุรกรรมใหม่ ซึ่งในตอนนั้นยังอยู่ในขั้นข้อเสนอ

หลังจาก Garantex ถูกตรวจสอบ เงินทุนย้ายไปยังแพลตฟอร์มที่สืบทอดและโทเคนที่หนุนด้วยรูเบิล รายชื่อคว่ำบาตรก็ขยายไปยังแพลตฟอร์มและโทเคนใหม่เหล่านี้ วิธีการชำระบัญชีที่องค์กรรัสเซียแสวงหาเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา คู่ค้าต่างประเทศ ผู้ออก และสถาบันที่ดำเนินการแลกเปลี่ยน ยังคงมีอิทธิพลต่อว่าเงินค่าสินค้าจะใช้ได้จริงหรือไม่

จีนสามารถเรียนรู้อะไรจากรัสเซียได้บ้าง

หินจากภูเขาอื่น สามารถขัดเกลาหยกได้

การเปลี่ยนแปลงนโยบายการกำกับดูแลคริปโตเคอร์เรนซีของรัสเซีย ในระดับหนึ่งก็ตั้งคำถามเชิงปฏิบัติแก่ประเทศอื่นที่กังวลเรื่องการไหลของเงินทุนและความมั่นคงทางการเงินเช่นกัน: คริปโตเคอร์เรนซีช่วยประเทศแก้ปัญหาอะไรได้บ้าง และจะนำมาซึ่งการพึ่งพาใหม่ ๆ อะไร?

โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับจีนที่มีส่วนร่วมอย่างลึกซึ้งในตลาดระหว่างประเทศ การเปลี่ยนแปลงและทางเลือกของรัสเซียต่อคริปโตเคอร์เรนซีในด้านการขุด การลงทุนของประชาชน และการชำระบัญชีขององค์กร มีบทเรียนใดที่อ้างอิงได้?

นโยบายการกำกับดูแลคริปโตเคอร์เรนซีในจีนแผ่นดินใหญ่ชัดเจนและเข้มงวดมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง ประกาศ "เกี่ยวกับการป้องกันและจัดการความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับสกุลเงินเสมือนเพิ่มเติม" ที่เผยแพร่ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ยังคงห้ามธุรกิจที่เกี่ยวข้อง เช่น การแลกเปลี่ยนเงินสกุลหลักกับสกุลเงินเสมือนในประเทศ และดำเนินการปราบปรามการขุดอย่างต่อเนื่อง สถาบันและบุคคลต่างประเทศต้องไม่ให้บริการที่เกี่ยวข้องแก่หน่วยงานภายในประเทศอย่างผิดกฎหมาย

ประกาศนี้ยังขยายข้อกำหนดการจัดการไปยังการออกในต่างประเทศ: หน่วยงานภายในประเทศและหน่วยงานต่างประเทศที่ควบคุมโดยหน่วยงานภายในประเทศ ต้องไม่ไปออกสกุลเงินเสมือนในต่างประเทศโดยไม่ได้รับความยินยอมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามกฎหมาย สำหรับสกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพผูกกับหยวน ข้อกำหนดครอบคลุมหน่วยงานกว้างขึ้น หน่วยงานหรือบุคคลใด ๆ ในหรือต่างประเทศที่ออกในต่างประเทศ ต้องได้รับความยินยอมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามกฎหมาย

ภายใต้ภูมิหลังนโยบายเช่นนี้ การเปิดให้ประชาชนรัสเซียลงทุน สิ่งที่น่าสนใจที่สุดคือเงินทุนเข้าออกอย่างไร ตามคำอธิบายของธนาคารกลางรัสเซียต่อกฎหมายใหม่ปี 2026 นักลงทุนทั่วไปที่ผ่านการทดสอบสามารถซื้อคริปโตเคอร์เรนซีที่มีสภาพคล่องสูงได้ไม่เกิน 3 แสนรูเบิลต่อปีผ่านตัวกลางแต่ละราย การซื้อขายในต่างประเทศของประชาชนต้องผ่านบัญชีธนาคารต่างประเทศ การโอนเหรียญที่ซื้อในรัสเซียไปต่างประเทศต้องผ่านตัวกลางที่ได้รับการกำกับดูแล การถือครองสินทรัพย์คริปโตที่บันทึกในต่างประเทศต้องรายงานต่อกรมสรรพากร

รัสเซียพยายามโอนธุรกรรมที่เดิมไหลไปยังแพลตฟอร์มต่างประเทศ ให้สถาบันในประเทศที่ตรวจสอบและรับผิดชอบได้รองรับ ขณะเดียวกันก็รักษาข้อกำหนดการรายงานและตัวกลางสำหรับเงินทุนข้ามพรมแดน สำหรับจีนที่ให้ความสำคัญกับการจัดการการไหลของเงินทุนเช่นกัน ผลของระบบใหม่ของรัสเซียควรค่าแก่การติดตาม: เช่น หลังอยู่ภายใต้การกำกับดูแล ธุรกรรมจริงโปร่งใสขึ้นหรือไม่ หน่วยงานกำกับดูแลสามารถควบคุมการโอนสินทรัพย์ได้หรือไม่ แทนที่จะเพียงเพิ่มผู้ประกอบการที่จดทะเบียนจำนวนหนึ่ง

อุตสาหกรรมการขุดคริปโตก็มีปัญหาเดียวกัน บิตคอยน์ที่นักขุดผลิตด้วยไฟฟ้าในประเทศ เมื่อนำไปยังกระเป๋าเงินต่างประเทศก็อาจเปลี่ยนเป็นเงินสดที่นั่น รัสเซียกำหนดให้รายงานปริมาณการผลิตและที่อยู่กระเป๋าเงิน เพื่อให้ควบคุมแหล่งที่มาของสินทรัพย์ก่อน แล้วตรวจสอบกับบันทึกธุรกรรมและภาษี บันทึกเหล่านี้เพิ่มหลักฐานในการตรวจสอบ แต่ไม่รับประกันว่านักขุดจะรายงานตามจริง และไม่สามารถป้องกันเงินทุนไหลออกด้วยแบบฟอร์มลงทะเบียนเพียงอย่างเดียว การที่รัสเซียเก็บอุตสาหกรรมการขุดคริปโตไว้ หมายความว่าหน่วยงานภาษีและป้องกันการฟอกเงินก็รับงานตรวจสอบต่อเนื่องไปด้วย

จีนเลือกปราบปรามการขุดในปี 2021 โดยเผชิญกับอุตสาหกรรมเดิมที่มีขนาดใหญ่กว่า

การประมาณการจากตัวอย่างพูลการขุดที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์เผยแพร่ในปีนั้นแสดงว่า สัดส่วนของจีนต่ออัตราแฮชบิตคอยน์ทั่วโลกลดลงจาก 75.5% ในเดือนกันยายน 2019 เป็น 46% ในเดือนเมษายน 2021 ก่อนการปราบปรามยังคงใกล้ครึ่งหนึ่ง งานวิจัยยังสังเกตว่านักขุดย้ายถิ่นตามฤดูกาลระหว่างซินเจียงและเสฉวน เพื่อไล่ตามส่วนต่างค่าไฟฟ้าระหว่างฤดูแล้งและฤดูน้ำหลาก การปราบปรามการขุดคริปโตในจีนแผ่นดินใหญ่ปีนั้น ส่งผลต่อการกระจายตัวของฟาร์มขุดทั่วโลก

คณะกรรมการพัฒนาและปฏิรูปแห่งชาติ (NDRC) อธิบายเหตุผลการปราบปรามในเดือนกันยายน 2021 ว่า นอกจากการใช้พลังงานและการปล่อยคาร์บอน ยังระบุชัดว่าอุตสาหกรรมการขุดมีส่วนขับเคลื่อนเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมจำกัด และเกี่ยวข้องกับการฟอกเงิน การเลี่ยงภาษี และการโอนเงินทุนข้ามพรมแดน ในระดับหนึ่ง การห้ามการขุดคริปโตของจีนเป็นการตัดสินใจแบบองค์รวมด้านการจัดการอุตสาหกรรมและการเงิน

การที่รัสเซียใช้การขึ้นทะเบียนฟาร์มขุดควบคู่กับการห้ามขุดในบางพื้นที่ ให้จีนเห็นตัวอย่างการออกแบบนโยบาย: หากในอนาคตจะศึกษาการทดลองขุดด้วยไฟฟ้าส่วนเกิน อาจจำกัดเฉพาะพื้นที่ที่โครงข่ายไฟฟ้ายืนยันว่ามีปัญหาในการรับซื้อก่อน ช่วงเวลาดำเนินการปรับตามสภาพการจ่ายไฟฟ้า หากการจ่ายไฟฟ้าขาดแคลนก็หยุดดำเนินการ จากนั้นเชื่อมโยงการใช้ไฟฟ้าของฟาร์มขุดกับบันทึกการผลิตเหรียญ กระเป๋าเงิน และภาษี เพื่อคำนวณประโยชน์สุทธิที่นำมาสู่ท้องถิ่น การทดลองเช่นนี้ต้องอยู่ภายใต้การเปลี่ยนแปลงนโยบายระดับชาติและการอนุญาตที่ชัดเจน ข้อกำหนดห้ามขุดในปัจจุบันจะไม่ได้รับการยกเว้นโดยอัตโนมัติเพราะมีไฟฟ้าที่เหลือทิ้งในท้องถิ่น

ในด้านการชำระเงินการค้าข้ามพรมแดน สำหรับองค์กรที่รับชำระเงินจากต่างประเทศเป็นจำนวนน้อยแต่บ่อยครั้ง ค่าธรรมเนียมและความเร็วในการรับเงินมีผลต่อความต่อเนื่องของธุรกิจ ประสบการณ์ของรัสเซียเพิ่มข้อควรพิจารณาที่หลีกเลี่ยงไม่ได้: หากข้อจำกัดภายนอกขยายวงกว้าง ธนาคารและระบบการชำระบัญชีที่ใช้ได้ในวันนี้จะคงอยู่ได้แค่ไหน? การสร้างช่องทางรับชำระเงินที่ถูกกฎหมายเพิ่มเติมล่วงหน้า มีคุณค่าต่อการดำเนินงานประจำวัน และเกี่ยวข้องกับความสามารถขององค์กรในการปฏิบัติตามสัญญาเมื่อเผชิญแรงกดดันภายนอก

เขตบริหารพิเศษฮ่องกงของจีนกำลังทดลองสกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพ ซึ่งเป็นแนวทางที่เป็นรูปธรรมในการเพิ่มทางเลือกการชำระเงิน วันที่ 10 เมษายน 2026 องค์การเงินฮ่องกงออกใบอนุญาตผู้ออกสกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพชุดแรกแก่ Dingdian Financial และ HSBC องค์การเงินฮ่องกงเปิดเผยว่า ทั้งสองแห่งวางแผนออกสกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพผูกกับดอลลาร์ฮ่องกงในระยะแรก และระบุการชำระเงินข้ามพรมแดนเป็นทิศทางธุรกิจ โดยหวังใช้เครือข่ายธนาคารและพันธมิตรของตนลดต้นทุนการรับและชำระเงินของลูกค้า

หลังจากองค์กรได้รับสกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพ มักต้องแลกเป็นเงินสกุลหลักเพื่อชำระค่าใช้จ่ายดำเนินงานในท้องถิ่น หากการแลกเปลี่ยนหยุดชะงัก โทเคนที่ได้รับในบัญชีอาจไม่สามารถใช้ซื้อสินค้าและจ่ายเงินเดือนได้ ข้อกำหนดด้านทุนสำรองและการไถ่ถอนของฮ่องกงสำหรับผู้ออกที่ได้รับใบอนุญาต มีเป้าหมายเพื่อให้มีผู้รับผิดชอบที่ชัดเจนต่อการไถ่ถอนอย่างต่อเนื่อง หน่วยงานที่ดำเนินธุรกิจในต่างประเทศขององค์กรจีนสามารถศึกษาวิธีการรับชำระเงินเช่นนี้ได้ภายในขอบเขตที่กฎหมายท้องถิ่นอนุญาต แต่เมื่อเกี่ยวข้องกับธุรกิจในจีนแผ่นดินใหญ่และการโอนเงินกลับประเทศ ยังต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดการกำกับดูแลของจีนแผ่นดินใหญ่

การปรับตัวอย่างฉุกเฉินของรัสเซียแสดงให้เห็นแล้วว่า เมื่อช่องทางธนาคารถูกจำกัดแล้วค่อยหาคู่ค้าและจัดการไถ่ถอน องค์กรจะต้องจ่ายต้นทุนในการปรับตัวสูงมาก จีนมีความต้องการดำเนินงานและค้าขายในต่างประเทศจำนวนมหาศาล การรักษาพื้นที่นำร่องที่ได้รับการกำกับดูแลในยามปกติ ช่วยลดต้นทุนของการถูกบังคับให้หาทางชั่วคราวในอนาคต

อย่างไรก็ตาม สกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพให้ความเป็นอิสระได้แค่ไหน ต้องถามต่อว่ามันพึ่งพาใคร สกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพผูกกับดอลลาร์สหรัฐฯ อยู่ภายใต้ข้อจำกัดของผู้ออก ทุนสำรอง และข้อตกลงการไถ่ถอน สกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพผูกกับดอลลาร์ฮ่องกงก็อยู่ในระบบอัตราแลกเปลี่ยนแบบคงที่และระบบธนาคาร การหมุนเวียนของคริปโตเคอร์เรนซีบนบล็อกเชนค่อนข้างเสรี แต่ยังมีปัญหาการถูกอายัด การแลกเปลี่ยนเงิน หรือการไถ่ถอนติดขัด เนื่องจากกลไกการออกแบบรวมศูนย์ของสกุลเงินดิจิทัลที่มีเสถียรภาพเอง คุณค่าเชิงกลยุทธ์ของการทดลองของฮ่องกงอาจอยู่ที่การสั่งสมทางเลือกการชำระเงินและประสบการณ์การดำเนินงานที่ทนทานต่อแรงกดดันจากการคว่ำบาตรในวงกว้าง

บทสรุป

มองย้อนประวัติศาสตร์คริปโตเคอร์เรนซีของรัสเซีย จะเห็นว่าประเทศหนึ่งปรับกลยุทธ์การรับมือท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมและการแข่งขันระหว่างประเทศอย่างไร ธนาคารกลางกังวลเงินทุนไหลออกในตอนแรก เสนอให้ห้ามคริปโต สงครามและการคว่ำบาตรทำให้การชำระบัญชีการค้าต่างประเทศเร่งด่วน รัฐบาลเริ่มจัดช่องทางสถาบันสำหรับการขุดและการชำระเงินคริปโต ความกังวลของรัฐบาลที่รวมศูนย์สูงต่อสินทรัพย์คริปโตแบบกระจายศูนย์ไม่ได้หายไป และไม่มีทางหายไป เพียงแต่เมื่อแรงกดดันภายนอกและความต้องการภายในเปลี่ยนแปลง ก็ตัดสินใจใหม่ว่าการใช้แบบใดเปิดได้ แบบใดยังต้องจำกัด เพียงแต่การรับมือนี้ อาจเป็นเชิงรับ หรือเตรียมการล่วงหน้าก็ได้