กำไรขั้นต้นธุรกิจ Bitcoin ลดลงครึ่งหนึ่ง ทำไมกำไรของ Block ยังเพิ่มขึ้น?

Block รายงานผลประกอบการที่เติบโตเกินคาดของบริษัทเอง และปรับเพิ่มคำแนะนำทั้งปีอีกครั้ง บริษัทชำระเงินและบริการทางการเงินมีกำไรขั้นต้นไตรมาส 3 เพิ่มขึ้น 22% ขณะที่กำไรจากการดำเนินงานที่ปรับปรุงแล้วเพิ่มขึ้นในอัตราที่สูงกว่า

ท่ามกลางผลงานชุดนี้ ธุรกิจ Bitcoin กลับสวนทาง จากจดหมายถึงผู้ถือหุ้นไตรมาส 3 ของ Block ระบุว่ากำไรขั้นต้นจากระบบนิเวศ Bitcoin ลดลงครึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับปีก่อน แม้ยังสร้างรายได้มหาศาลให้บริษัท แต่ก็ไม่ใช่เครื่องยนต์ขับเคลื่อนการเติบโตของกำไรขั้นต้นในไตรมาสนี้อีกต่อไป

แล้วการเติบโตมาจากไหน? คำตอบซ่อนอยู่ในสินเชื่อของ Cash App การชำระเงินของผู้บริโภค และร้านค้าที่ใช้บริการ Square

ใครมาชดเชยช่องว่างจากธุรกิจ Bitcoin?

Block เปิดเผยวิธีการมองธุรกิจสองแบบ แบบแรกมองตามส่วนธุรกิจ เช่น Cash App และ Square อีกแบบมองตามหมวดผลิตภัณฑ์ เช่น บริการเชิงพาณิชย์ โซลูชันทางการเงิน และระบบนิเวศ Bitcoin การจัดหมวดสองชุดนี้ทับซ้อนกัน จึงไม่สามารถนำตัวเลขมารวมกันโดยตรงได้

เมื่อมองตามหมวดผลิตภัณฑ์ กำไรขั้นต้นที่เพิ่มขึ้นจากโซลูชันทางการเงินสูงกว่าบริการเชิงพาณิชย์เล็กน้อย การเติบโตของทั้งสองส่วนชดเชยการลดลงของระบบนิเวศ Bitcoin และผลักดันให้กำไรขั้นต้นรวมยังคงเพิ่มขึ้น

โซลูชันทางการเงินครอบคลุมผลิตภัณฑ์สินเชื่อ เช่น Cash App Borrow รวมถึงบริการฝากเงินทันที ดอกเบี้ยจากเงินทุนลูกค้า และ Square Loans เป็นต้น Block ระบุในจดหมายถึงผู้ถือหุ้นว่า การเติบโตของหมวดนี้ขับเคลื่อนโดยสินเชื่อผู้บริโภคของ Cash App เป็นหลัก

ขนาดของสินเชื่อผู้บริโภคยังคงขยายตัว บริษัทเปิดเผยว่ายอดปล่อยสินเชื่อไตรมาส 3 สูงถึง 19,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 40% เมื่อเทียบกับปีก่อน ตัวเลขนี้เป็นยอดปล่อยใหม่ในไตรมาส ไม่ใช่ยอดคงค้างสินเชื่อ และไม่สามารถนับเป็นรายได้โดยตรง

บริการเชิงพาณิชย์ครอบคลุมการชำระเงิน ซอฟต์แวร์ และฮาร์ดแวร์ของ Square รวมถึงผลิตภัณฑ์อย่าง Cash App Card, Cash App Pay และบริการซื้อก่อนจ่ายทีหลัง การรับชำระเงินจากร้านค้า การรูดบัตรของผู้บริโภค และการใช้จ่ายแบบผ่อนชำระ ล้วนสร้างรายได้ให้กับผลิตภัณฑ์ต่างๆ บริษัทระบุว่า การเติบโตของปริมาณการชำระเงินผ่าน Square และธุรกิจ Cash App ร่วมกันผลักดันกำไรขั้นต้นของหมวดนี้

เมื่อมองตามส่วนธุรกิจ Cash App เติบโตเร็วกว่า กำไรขั้นต้นไตรมาส 3 เกิน 2,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นประมาณสองในสามของกำไรขั้นต้นรวมของ Block สัดส่วนนี้ชี้ให้เห็นว่า การติดตามการเติบโตของ Block ไม่ควรมองแค่เครื่องรับชำระเงินของร้านค้า แต่ต้องดูการกู้ยืม การใช้จ่าย และการชำระเงินของผู้บริโภคใน Cash App ด้วย

อย่างไรก็ตาม การเติบโตของขนาดสินเชื่อก็นำมาซึ่งข้อมูลอีกชุดที่ต้องติดตาม Block เปิดเผยว่าขาดทุนจากธุรกรรม สินเชื่อ และลูกหนี้ผู้บริโภคเพิ่มขึ้น 66% เมื่อเทียบกับปีก่อน โดยบริษัทระบุสาเหตุจากการเติบโตของขนาดสินเชื่อและการเปลี่ยนแปลงส่วนผสมผลิตภัณฑ์

รายการขาดทุนนี้ครอบคลุมหลายธุรกิจ ไม่ได้เท่ากับหนี้เสียของสินเชื่อผู้บริโภค Cash App บริษัทระบุว่าอัตรากำไรผันแปรของสินเชื่อผู้บริโภคทรงตัวเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน และดีขึ้นเล็กน้อยจากไตรมาสก่อน แต่ไม่ได้ให้ตัวเลขที่แน่นอน กำไรผันแปรหักต้นทุนการประมวลผลและขาดทุนจากความเสี่ยงแล้ว แต่ยังไม่หักต้นทุนการจัดหาเงินทุน จากอัตราการเติบโตสองตัวนี้เพียงอย่างเดียว ยังไม่สามารถตัดสินได้ว่าอัตราหนี้เสียของสินเชื่อเพิ่มขึ้นหรือไม่

กำไรเพิ่มขึ้นเร็วแค่ไหน ต้องดูบรรทัดไหน?

หนึ่งในตัวเลขที่โดดเด่นที่สุดของ Block คือกำไรจากการดำเนินงานที่ปรับปรุงแล้วเพิ่มขึ้น 92% เมื่อเทียบกับปีก่อน แต่กำไรจากการดำเนินงานตามมาตรฐานบัญชีสหรัฐฯ (GAAP) เพิ่มขึ้นเพียง 5% บริษัทเดียวกัน ทำไมสองบรรทัดนี้ดูต่างกันมาก?

เริ่มจากตัวหาร อัตรากำไรสองเส้นในภาพใช้กำไรขั้นต้นเป็นตัวหารทั้งคู่ วัดว่าทุก 1 ดอลลาร์ของกำไรขั้นต้น หลังจากหักค่าใช้จ่ายดำเนินงานที่เกี่ยวข้องแล้วเหลือเท่าไร ไม่ใช่อัตรากำไรดำเนินงานแบบดั้งเดิมที่ใช้รายได้รวมเป็นตัวหาร จึงไม่สามารถนำไปเปรียบเทียบโดยตรงกับบริษัทที่ใช้ตัวหารเป็นรายได้

ต่อมาดูตัวตั้ง กำไรดำเนินงานตาม GAAP สะท้อนค่าใช้จ่ายดำเนินงานในงบการเงิน ส่วนกำไรดำเนินงานที่ปรับปรุงแล้วเป็นไปตามนิยาม non-GAAP ของบริษัท ซึ่งปรับปรุงรายการเฉพาะ เช่น การปรับโครงสร้างและรายการที่อาจเกิดขึ้น ทั้งสองตอบคำถามต่างกัน ตัวเลขที่ปรับปรุงแล้วไม่ได้หมายความว่าค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องไม่เกิดขึ้น

ในไตรมาส 3 กำไรดำเนินงานตาม GAAP อยู่ที่ประมาณ 428 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ส่วนตัวเลขที่ปรับปรุงแล้วอยู่ที่ 923 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ส่วนต่างเกือบเท่ากับขนาดของตัวเลขแรก ตารางกระทบยอดของ Block มีรายการปรับปรุงหลายรายการ เมื่ออ่านต้องพิจารณาลักษณะและจำนวนเงินทีละรายการ ไม่สามารถสรุปส่วนต่างทั้งหมดเป็นสาเหตุเดียวได้

เมื่อมองเป็นลำดับรายไตรมาส อัตรากำไรที่ปรับปรุงแล้วปรับตัวขึ้นต่อเนื่อง ขณะที่เส้นตามมาตรฐานบัญชีผันผวนมากกว่า เส้นแรกแสดงผลการดำเนินงานที่ปรับปรุงแล้วตามนิยามของบริษัท ส่วนเส้นหลังคงค่าใช้จ่ายที่เข้างบในงวดนั้นไว้ ต้องดูสองเส้นประกอบกันจึงจะเข้าใจความเร็วและขอบเขตของการเติบโตของกำไร

รายได้ Bitcoin มหาศาล ทำไมกำไรขั้นต้นน้อยจัง?

รายได้จากระบบนิเวศ Bitcoin ของ Block ส่วนใหญ่มาจากธุรกิจที่ลูกค้าซื้อ Bitcoin ผ่าน Cash App เป็นต้น บริษัทมีต้นทุนในการจัดหา Bitcoin ให้ลูกค้าด้วย ดังนั้นตัวเลขรายได้จึงไม่สามารถนับเป็นค่าธรรมเนียมหรือกำไรโดยตรง

ในไตรมาส 3 ธุรกิจนี้มีรายได้ประมาณ 1,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่กำไรขั้นต้นเพียง 52 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เมื่อคำนวณคร่าวๆ จากตัวเลขที่เปิดเผย ทุก 100 ดอลลาร์ของรายได้เหลือกำไรขั้นต้นไม่ถึง 3 ดอลลาร์ บริษัทระบุว่ากำไรขั้นต้นลดลงส่วนใหญ่เป็นเพราะปรับลดค่าธรรมเนียมการซื้อขาย Bitcoin บางส่วนของ Cash App อย่างมีกลยุทธ์

ตัวเลขอีกตัวที่เกี่ยวข้องกับ Bitcoin ปรากฏในตำแหน่งที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง Block ถือ Bitcoin เองเป็นการลงทุนระยะยาว และวัดมูลค่าใหม่ตามมูลค่ายุติธรรม ณ สิ้นไตรมาส การเปลี่ยนแปลงของราคาเหรียญจะสะท้อนในกำไรสุทธิ แต่ไม่ใช่กำไรขั้นต้นจากการซื้อขายในระบบนิเวศ Bitcoin

ตามแบบ 10-Q ไตรมาส 3 ของ Block บริษัทรับรู้กำไรจากการวัดมูลค่าเงินลงทุน Bitcoin ใหม่ประมาณ 230 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ไม่ใช่ขาดทุน บริษัทไม่ได้ขายเงินลงทุนส่วนนี้ในช่วงเวลาเดียวกัน ดังนั้นกำไรนี้จึงไม่ได้หมายความว่าขายเหรียญเป็นเงินสดแล้ว

เมื่อแยกสองเส้นออกจากกัน ความแตกต่างในงบการเงินก็ชัดเจน ธุรกิจ Bitcoin ที่ให้บริการลูกค้ามีกำไรขั้นต้นลดลง มูลค่าตามบัญชีของ Bitcoin ที่บริษัทถือเองเพิ่มขึ้นในไตรมาสนี้ และการชำระเงินกับบริการทางการเงินเป็นผู้สร้างกำไรขั้นต้นหลัก