Tại sao Ethereum cần gấp ZK Rollups?

Tiêu đề gốc: "Tại sao Ethereum cần ZK Rollup khẩn cấp"

Nguồn gốc: Ebunker Chinese

Một trong những câu hỏi được hỏi nhiều nhất gần đây là làm thế nào để nhìn nhận câu chuyện về Ethereum?

Thực tế, Ethereum tập trung vào ICO và máy tính toàn cầu vào năm 2017, DeFi và lớp thanh toán tài chính vào năm 2021. Tuy nhiên, trong chu kỳ năm 2025 này, dường như xuất hiện một câu chuyện mới mà khó có thể so sánh về tầm cỡ với những câu chuyện cũ trước đây.

ETF và ETF staking có thể được coi là một nửa của vấn đề, nhưng điều này nằm ngoài tầm kiểm soát của các nhà phát triển Ethereum. Nếu phải đề cập đến nửa còn lại, thì đó chỉ có thể là ZK.

Không thể phủ nhận rằng Ethereum thực sự là chuỗi công khai trong toàn bộ thế giới tiền điện tử đã đặt cược nhiều nhất vào ZK.

Vài ngày trước, Vitalik khá phấn khởi khi thông báo trên Twitter rằng ZKEVM hiện đã bước vào giai đoạn Alpha.

Tại sao Ethereum lại quá ám ảnh với ZK?

Thực tế, TPS của Ethereum hiện không hề thấp; mức đỉnh lý thuyết đã được nâng lên hơn 200 TPS, lý do là Ethereum đã tăng giới hạn Gas lên nhiều lần.

Tuy nhiên, việc tăng giới hạn Gas sẽ có cái giá phải trả và không thể tăng mãi mãi. Cái giá phải trả là các node cần máy chủ đắt tiền hơn để hoạt động.

Nhưng Ethereum cũng muốn duy trì tính phi tập trung vốn có của mình, vì vậy nó không thể đẩy hiệu năng của máy chủ node lên quá cao (ví dụ như Solana, nơi một máy chủ đơn lẻ có giá cao hơn khoảng 5-10 lần so với máy chủ ETH).

Do đó, mạng chính (mainnet) phải được cuộn ZK. Lưu ý, việc này không đơn giản chỉ là có một vài máy chủ L2 ZK; đây là quá trình cuộn ZK hoàn chỉnh của mạng chính L1.

Vậy, những lợi ích sau khi điều trị bằng ZK là gì?

Các node ETH đó có thể dễ dàng xác minh các bằng chứng ZK này mà không cần phải xác minh từng giao dịch một cách tỉ mỉ như trước đây.

Ví dụ, nếu bạn là người chấm bài kiểm tra (một nút mạng), thì các giao dịch đó sẽ là các bài làm của học sinh.

Trước đây bạn chấm bài thủ công, việc đó chắc chắn rất chậm. Nhưng từ khi máy chấm bài tự động (ZK rollup) ra đời, máy có thể tính tổng điểm của học sinh chỉ trong một giây. Vậy nên, với tư cách là một giáo viên, bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn nhiều phải không?

Giờ bạn đã thoải mái hơn nhiều. Trước đây, một người chỉ chấm được 50 bài, nhưng giờ họ có thể chấm đến 1000 bài. Người chấm vẫn là người đó, nhưng hiệu quả đã tăng lên đáng kể.

Do đó, Ethereum trước tiên phải áp dụng công nghệ ZK cho mạng chính trước khi có thể tăng giới hạn Gas một cách đáng kể hơn nữa.

Việc áp dụng ZKification tự nó không trực tiếp làm tăng TPS; nó là một điều kiện tiên quyết. Việc cải thiện hiệu suất vẫn phụ thuộc vào việc tăng giới hạn Gas, nhưng sau khi áp dụng ZKification, các node không cần phải tăng chi phí máy chủ quá nhiều, giúp giảm chi phí xuống rất thấp.

Và sau khi bản nâng cấp Fusaka gần đây nhất (đặc biệt là bản nâng cấp PeerDAS) diễn ra suôn sẻ, Ethereum đã tiến thêm một bước nữa hướng tới việc ZK hóa mạng chính, đó là lý do Vitalik rất hào hứng.

Hãy tưởng tượng một mạng chính (mainnet) với hơn một nghìn giao dịch mỗi giây (TPS); đối với Ethereum, đây thực sự có thể được coi là một câu chuyện đáng kinh ngạc.

Có người đặt câu hỏi, nếu chính Ethereum sử dụng ZK-EVM cho mạng chính, thì việc các nhóm ZK khác sử dụng ZK-EVM có còn ý nghĩa nữa không?

Chúng ta hãy bắt đầu với kết luận: điều đó vẫn hợp lý.

Tại sao?

Thứ nhất, dự án ZK là một trong những dự án phát triển đầy thách thức nhất trên thế giới, ngang tầm với FHE. Nó đòi hỏi một lượng lớn các chuyên gia mật mã.

Tôi tin rằng Quỹ Ethereum có một số nguồn dự trữ trong vấn đề này, nhưng với tư cách là một cộng đồng mã nguồn mở, triết lý của Ethereum là "nhiều người cùng làm thì công việc sẽ nhẹ nhàng hơn". Nó cần một số lượng lớn các nhóm ZK bên thứ ba để thử nghiệm và đổi mới. Đổi lại, Ethereum sẽ cung cấp rất nhiều hỗ trợ.

Thứ hai, ZK-EVM có bốn loại, từ loại 1 đến loại 4. Nhiều nhóm, bao gồm Polygon, Scroll, ZKsync và Taiko, mỗi nhóm đang nỗ lực triển khai một trong các loại này, gần như mỗi nhóm đều nhận một nhiệm vụ và cùng nhau hoàn thành một loại cụ thể.

Ngoài ra, còn có ZK-VM, ví dụ như Brevis.

Trên thực tế, ZK-VM thậm chí còn ổn định hơn so với ZK-EVM.

Lý do là trong số bốn loại ZK-EVM chính được đề cập ở trên, cuối cùng có thể sẽ có một giải pháp hiệu quả về chi phí nhất, trở thành một phần của giải pháp được chỉ định cho ZK-EVM của mạng chính Ethereum, điều này có thể ảnh hưởng đến ba loại còn lại.

Tuy nhiên, đối với ZK-VM, vì nó không tương thích với EVM, nên chắc chắn nó sẽ là một phần trong sự đa dạng của Ethereum.

Hơn nữa, vì VM không bị ràng buộc bởi các hạn chế của EVM, hiệu năng của nó sẽ rất cao. ZK-EVM của Ethereum không gây ra mối đe dọa nào cho nó; ngược lại, nhóm Ethereum sẽ tiếp tục khuyến khích nó.

Ví dụ, Vitalik trước đây đã đặc biệt đề cập đến hiệu năng của ZK-VM của Brevis và mong chờ họ gia nhập lĩnh vực ZK-EVM.

Còn về L2? Có thể có một chút ảnh hưởng, nhưng vẫn không đáng kể.

Khi thảo luận về Polygon, Vitalik từng nói rằng ZK và L2 có lẽ nên được so sánh riêng biệt.

Với L1 hỗ trợ ZK, chắc chắn sẽ thu hút lại một số người dùng từ ZK L2. Xét cho cùng, nếu L1 đủ rẻ, có thể sẽ có ít người dùng hơn trên L2.

Nhưng nếu nhìn theo hướng ngược lại, nếu coi L1 là nền móng và L2 là những tòa nhà chọc trời, thì nền móng vững chắc hơn luôn tốt hơn. Vì vậy, nếu mạng chính L1 được kích hoạt ZK, L2 cũng sẽ giảm phí, điều này có lợi.

Hơn nữa, trong cùng bài đăng đó, Vitalik đã đề cập cụ thể đến việc Brevis đang nghiên cứu ZK-VM. Lý do là công việc nghiên cứu ZK của Brevis không chỉ giới hạn ở L2, nghĩa là "nghiên cứu ZK và nghiên cứu L2 là hai lĩnh vực riêng biệt".

Ví dụ, họ có một thị trường cho sức mạnh tính toán ZK, hỗ trợ các dự án hợp nhất của Uniswap với việc phân phối phần thưởng dựa trên ZK, điều này có thể được coi là hướng đến ứng dụng.

Nhìn chung, Ethereum đã hoạt động được 10 năm và khẩu hiệu ZK-ing đã xuất hiện được khoảng năm hoặc sáu năm. Sau nhiều năm nỗ lực, ZK-ing cuối cùng đã bước vào giai đoạn Alpha, điều này không thể tách rời khỏi những nỗ lực không ngừng của Ethereum và nhiều nhóm ZK bên thứ ba, bao gồm Brevis và Polygon.