Bitcoin dẫn đầu Ethereum và Solana về phi tập trung hóa, ARK nhận định

ARK Invest và Glassnode đã công bố một nghiên cứu chung vào ngày 1 tháng 9, phát hiện rằng ba thực thể có thể vượt qua ngưỡng sản xuất khối được đo lường cho cả Bitcoin và Ethereum, trong khi Solana cần đến 19 thực thể.

Báo cáo dài 32 trang, có tiêu đề Phổ phi tập trung: Những đánh đổi thiết kế trong tài sản kỹ thuật số, so sánh các mạng lưới về quyền sở hữu, tính thanh khoản khi rút lui, chi phí xác minh, khả năng phục hồi then chốt, chi phí tái thiết và phân bố cơ sở hạ tầng.

Những phát hiện này không có nghĩa là ba công ty kiểm soát Bitcoin hoặc Ethereum. Chỉ số này tính các nhóm khai thác và nền tảng staking là các thực thể, ngay cả khi phần cứng, cổ phần hoặc người vận hành nút cơ bản thuộc về những người tham gia riêng biệt có thể rút hoặc chuyển hướng tài nguyên của họ.

Ngưỡng ba nhóm khai thác của Bitcoin không đồng nghĩa với quyền sở hữu

Báo cáo áp dụng ngưỡng tỷ lệ băm 51% cho Bitcoin. Foundry USA chiếm 27,27% tỷ lệ băm được đo lường, tiếp theo là AntPool ở mức 17,06% và F2Pool ở mức 16,96%. Tổng cộng, ba nhóm khai thác này vượt quá 61%.

Điều này tạo ra hệ số Nakamoto là ba, được định nghĩa là số lượng thực thể được đo lường tối thiểu cần thiết để vượt qua ngưỡng sản xuất quan trọng của mạng lưới. ViaBTC kiểm soát thêm 9,50%, trong khi SpiderPool chiếm 5,82%.

Các nhóm khai thác điều phối việc xây dựng khối và phân phối phần thưởng, nhưng họ không nhất thiết sở hữu các máy tạo ra tỷ lệ băm của họ. Các thợ đào độc lập kết nối với các nhóm để nhận thu nhập ổn định hơn và có thể chuyển hướng sức mạnh tính toán của họ sang nơi khác.

Tính di động đó hạn chế mức độ mà sự tập trung nhóm khai thác có thể được đánh đồng với quyền kiểm soát vĩnh viễn. Báo cáo ước tính một thợ đào Bitcoin có thể chuyển đổi vị thế tỷ lệ băm 1% trong khoảng 29 giây. Một cuộc tấn công phối hợp hoặc nỗ lực kiểm duyệt có thể khiến những người tham gia rời khỏi các nhóm chịu trách nhiệm.

Các nhóm khai thác vẫn ảnh hưởng đến việc bao gồm và sắp xếp giao dịch vì họ thường cung cấp các mẫu khối mà thợ đào sử dụng. Do đó, sự tập trung nhóm khai thác đại diện cho một rủi ro hoạt động, ngay cả khi nó phóng đại sự tập trung của quyền sở hữu khai thác cơ bản.

Vấn đề này không mới. Báo cáo trước đó phát hiện rằng hai nhóm khai thác đã sản xuất phần lớn các khối Bitcoin được lấy mẫu vào cuối năm 2022. Tỷ lệ của các nhóm đã thay đổi kể từ đó, nhưng sản xuất vẫn tiếp tục tập trung vào một số điều phối viên lớn.

Ethereum vượt ngưỡng thấp hơn thông qua staking gộp

ARK và Glassnode áp dụng ngưỡng cổ phần 33% cho Ethereum vì những người tham gia kiểm soát một phần ba ETH được stake có thể phá vỡ tính cuối cùng. Điều này khác với ngưỡng đa số 51% của Bitcoin, vì vậy hai hệ số không mô tả các quyền lực giống hệt nhau.

Lido chiếm 23,04% ETH được stake trong dữ liệu tháng 7 của báo cáo. Binance kiểm soát 8,88% và Kraken nắm giữ 6,91%. Ba thực thể đó cùng nhau chiếm khoảng 38,8%, đưa Ethereum vượt qua ngưỡng đã chọn.

Lido không phải là một trình xác thực duy nhất. Nó phân phối cổ phần cho nhiều người vận hành nút, mặc dù những người vận hành đó tham gia thông qua một giao thức và khuôn khổ quản trị chung. Do đó, báo cáo coi Lido là cơ sở hạ tầng dùng chung tổng hợp trọng số kinh tế thay vì một máy hoặc công ty trực tiếp kiểm soát mọi trình xác thực.

Cơ chế thoát của Ethereum cũng hạn chế tính di động của trình xác thực. Báo cáo ước tính rằng việc thoát khỏi vị thế 1% sẽ mất khoảng 14,6 ngày trong điều kiện hiện tại và lên đến 55,6 ngày khi tắc nghẽn nặng. Điều đó chậm hơn nhiều so với việc chuyển hướng tỷ lệ băm Bitcoin.

Sự đa dạng của client cung cấp thêm một lớp khả năng phục hồi. Nghiên cứu đặt tỷ lệ client thực thi của Geth ở mức 34,88%, tiếp theo là Nethermind ở mức 26,96% và Reth ở mức 18,98%. Lighthouse chiếm 54,16% client đồng thuận.

Các client khác nhau triển khai độc lập các quy tắc của Ethereum, giảm phần mạng lưới tiếp xúc với một lỗi phần mềm. Mối quan hệ giữa các nút Ethereum và client phần mềm của chúng có nghĩa là chỉ riêng sự tập trung trình xác thực không thể mô tả đầy đủ rủi ro lỗi của mạng lưới.

Kết quả 19 trình xác thực của Solana đi kèm với chi phí cơ sở hạ tầng

Solana ghi nhận hệ số Nakamoto cao nhất cho ngưỡng sản xuất khối đã chọn. Báo cáo phát hiện rằng cần 19 trình xác thực để kiểm soát hơn 33% cổ phần được ủy quyền.

Figment là trình xác thực cá nhân lớn nhất ở mức 3,78%, tiếp theo là Helius ở mức 3,69%, Jupiter ở mức 2,91%, Binance Staking ở mức 2,81% và Ledger by Figment ở mức 2,16%. 84,65% còn lại được phân bổ cho các trình xác thực khác.

Một đoạn trong báo cáo nói rằng Solana cần 20 thực thể, nhưng biểu đồ, bảng so sánh và tóm tắt Glassnode đã công bố đều báo cáo hệ số là 19. Bảng cũng cho biết con số này tăng từ 18 vào tháng 3 năm 2026.

Sự phân bố trình xác thực của Solana hoạt động tốt trên thước đo cụ thể này, nhưng cơ sở hạ tầng vật lý của nó tập trung hơn. Khoảng 100% cơ sở hạ tầng được các nhà nghiên cứu đo lường hoạt động trong các trung tâm dữ liệu thương mại. Khoảng 68% ở châu Âu, trong khi 21% ở Bắc Mỹ.

TeraSwitch lưu trữ 30,23% cổ phần được đo lường và hai công ty lưu trữ hàng đầu phục vụ khoảng 35,7%. Cơ sở hạ tầng chung có thể tạo ra các lỗi tương quan ngay cả khi tập hợp trình xác thực chứa nhiều người vận hành riêng biệt.

Rủi ro đó trở nên rõ ràng vào tháng 8 khi 102 trong số 699 trình xác thực Solana ngừng bỏ phiếu trong sự cố định tuyến TeraSwitch. Solana vẫn tiếp tục xử lý giao dịch, nhưng sự kiện cho thấy một lỗi cơ sở hạ tầng có thể ảnh hưởng đến nhiều trình xác thực độc lập khác.

Báo cáo sử dụng dữ liệu địa lý Solana từ tháng 11 năm 2024, trong khi hầu hết dữ liệu cơ sở hạ tầng Bitcoin và Ethereum đến từ tháng 7 năm 2026. Sự khác biệt về thời gian đó hạn chế so sánh trực tiếp và để ngỏ khả năng phân bố của Solana đã thay đổi.

Bitcoin dẫn đầu về khả năng phục hồi cơ sở hạ tầng và khả năng kiểm toán

Bitcoin có yêu cầu xác minh ít tốn kém nhất trong nghiên cứu. Các nhà nghiên cứu ước tính phần cứng cho một nút đầy đủ ở mức 289 đô la, so với 730 đô la cho Ethereum và 21.478 đô la cho một nút RPC Solana hoặc cấu hình lớp trình xác thực.

Yêu cầu lưu trữ toàn bộ chuỗi được đo lường của nó là 753 gigabyte. Ethereum yêu cầu khoảng hai terabyte cho thiết lập lưu trữ đầy đủ, trong khi việc tái thiết lịch sử của Solana được ước tính là 480 terabyte vì dữ liệu lịch sử thường được chuyển sang các nhà cung cấp bên ngoài.

Bitcoin cũng có hồ sơ lưu trữ phân tán nhất. Chỉ 16% cơ sở hạ tầng được đo lường hoạt động trong các trung tâm dữ liệu, trong khi 63% nút sử dụng Tor. 15% khác là dân cư hoặc tự lưu trữ.

Ethereum đặt khoảng 49% nút lớp thực thi trong môi trường đám mây và 45% trong các thiết lập tự lưu trữ. Riêng AWS lưu trữ khoảng 20%, trong khi hai nhà cung cấp hàng đầu chiếm khoảng 27%.

Yêu cầu phần cứng và băng thông cao hơn của Solana phản ánh sự tập trung vào thông lượng. Sự đánh đổi là ít người dùng thông thường có thể tái tạo hoặc xác minh độc lập toàn bộ lịch sử mạng lưới bằng thiết bị tiêu dùng.

Không có điểm số duy nhất quyết định tính phi tập trung của blockchain

Báo cáo cuối cùng xếp hạng Bitcoin là mạng lưới phi tập trung nhất trong ba mạng lưới nói chung, tiếp theo là Ethereum và Solana. Bitcoin dẫn đầu về phân bố quyền sở hữu, khả năng kiểm toán và khả năng phục hồi địa lý.

Ethereum thường chiếm vị trí trung bình trên sáu chiều. Solana đạt điểm cao về ngưỡng phục hồi quan trọng và sự tham gia của trình xác thực nhưng xếp hạng thấp hơn về phân bố quyền sở hữu, khả năng tiếp cận xác minh và sự đa dạng cơ sở hạ tầng.

Phương pháp luận vẫn nhạy cảm với cách các thực thể được nhóm lại. Các sàn giao dịch có thể nắm giữ token cho nhiều khách hàng, các nhóm khai thác tổng hợp các thợ đào độc lập và các giao thức staking điều phối nhiều người vận hành. Các dải kích thước ví cũng có thể kết hợp tài sản lưu ký thuộc về hàng nghìn người dùng.

Do đó, so sánh này hữu ích hơn như một bản đồ các rủi ro tập trung riêng biệt hơn là một bảng xếp hạng dứt khoát. Một mạng lưới có thể phân bố rộng rãi việc sản xuất khối trong khi phụ thuộc nhiều vào một số công ty lưu trữ, client phần mềm hoặc tổ chức quản trị.

Các phiên bản tương lai có thể cải thiện khả năng so sánh bằng cách sử dụng ngày dữ liệu đồng bộ, tách các nhóm khai thác khỏi chủ sở hữu tài nguyên cơ bản và phân biệt ngưỡng kiểm duyệt với ngưỡng có khả năng viết lại lịch sử đã hoàn tất.