IBM'in tarihindeki en büyük tek günlük düşüşü, beklenenden düşük kazançlardan kaynaklandı. Eski nakit akışı ne kadar süre daha istikrarlı kalabilir?

IBM'in 14 Temmuz'da ikinci çeyrek ön sonuçlarını açıklamasının ardından, hisse senedi fiyatı tek bir günde yaklaşık %24-26 düşerek 217,07 dolardan kapandı; bu da önceki kapanışa göre yaklaşık %25,23'lük bir düşüş anlamına geliyor ve on yıllardır nadir görülen bir düşüşe işaret ediyor.

Bu düşüşün alışılmadık yanı, IBM'in yapay zekâ ile ilgisiz bir şirket olmamasıdır. Son birkaç yıldır hibrit bulut, kurumsal yapay zekâ, danışmanlık ve otomasyonu büyüme hikayesi olarak öne sürüyordu. Bu sefer piyasa "IBM'in yapay zekâya sahip olup olmadığı" değil, "yapay zekâ harcamalarının IBM'in mevcut gelir akışlarını önce sıkıştırıp sıkıştırmadığı" üzerine odaklanıyor.

IBM, ikinci çeyrek gelirini yıllık bazda %1 artışla 17,2 milyar dolar olarak açıkladı; GAAP dışı hisse başına kazanç ise 2,93 dolar oldu. FactSet ve diğer medya kuruluşlarına göre, Wall Street'in beklentisi yaklaşık 17,86 milyar dolar gelir ve hisse başına 3,01 dolar kazançtı. İş segmentlerine göre, yazılım gelirleri %5 artarken, danışmanlık gelirleri aynı seviyede kaldı ve altyapı gelirleri %7 azaldı.

Sıradan yatırımcılar için bu olay, kurumsal BT bütçelerinin önceliklendirilmesinde bir değişim olarak anlaşılabilir. Müşteriler yapay zeka sunucuları, depolama ve bellek fiyatlarındaki artıştan veya kıtlıktan endişe duyduklarında, "güvence altına alınmadığı takdirde yapay zeka dağıtımını etkileyecek" donanımlara para harcamayı önceliklendireceklerdir. Başlangıçta ana bilgisayarlara ve ilgili yazılımlara ayrılan fonlar gecikebilir.

Bütçenin ilk bölümünü yapay zeka donanımına ayırdı.

Ana bilgisayarlar, yalnızca eskimiş bilgisayarlarla eş anlamlı değildir. Bankalar, sigorta şirketleri, hükümetler ve büyük işletmeler için, yüksek eşzamanlılık ve yüksek güvenilirlik gerektiren kritik iş operasyonlarından sorumlu temel işlem sistemlerinin temeli gibidirler. İşlem işleme yazılımı, bu temel işlemlerin çalışmasını destekleyen yazılım katmanıdır.

Bu tür işletmeler genellikle çok sadık müşterilerdir ve müşteri geçiş maliyetleri yüksektir; bu nedenle IBM uzun süredir nispeten istikrarlı bir nakit akışına sahip olmuştur. Ancak istikrar, her çeyrekte bütçe baskısı altında kalmayacağı anlamına gelmez. Yapay zeka altyapısı aniden öncelikli bir kaynak haline geldiğinde, geleneksel temel sistemlerin yükseltilmesi ve tedariki ikinci plana atılabilir.

Bu durum "sermaye harcaması önceliği" olarak bilinir. Müşteriler IBM ürünlerini tamamen satın almayı reddetmiyor; bunun yerine, sunucu, depolama ve bellek tedarikini güvence altına almak için kısa vadeli bütçelerini yapay zeka donanımına ayırıyorlar. IBM için bu durum gelir tanımını bozuyor ve büyük işlemleri ertelemeyi kolaylaştırıyor.

IBM CEO'su Arvind Krishna, yatırımcılara yazdığı mektupta, şirketin bu çeyrekte beklentilerin altında performans gösterdiğini ve müşterilerin sermaye harcamalarındaki değişime yeterince hızlı uyum sağlayamadığını kabul etti. Müşterilerin, sıkı altyapıyı güvence altına almak ve beklenen fiyat artışlarına karşı önlem almak için Haziran ayının son haftalarında çeyreklik sermaye harcamalarını sunuculara, depolamaya ve belleğe kaydırdığını belirtti. Hızla gelişen siber güvenlik sorunları da müşterilerin ve yönetimin dikkatini dağıttı.

Bu mektubun önemi, dışarıdan gelen bir spekülasyon değil, şirketin üst yönetiminden bütçe yönetimindeki ve uygulama hatalarındaki yanlışlıkların doğrudan teyidi olmasında yatmaktadır. Yapay zekâ harcamaları gerçekten artıyor, ancak bu artış tüm teknoloji şirketleri arasında eşit olarak dağılmamış durumda.

CEO'nun başarısının icraata bağlanması, piyasanın istikrarı yeniden değerlendirmesi

Krishna'nın açıklaması nispeten yumuşaktı. IBM, müşteri bütçelerindeki değişikliklere ayak uyduramadı ve birkaç büyük anlaşma beklendiği gibi sonuçlanmadı, ancak şirket portföyüne ve stratejisine olan güvenini koruyor ve yeni önlemler alacak.

Bu açıklama doğruysa, IBM'in sorunu daha çok kısa vadeli bütçe uyumsuzluğuna benziyor. Müşterilerin öncelikle yapay zeka donanımına para harcaması, asla ana bilgisayar ve yazılım satın almayacakları anlamına gelmez. Geciken anlaşmalar yılın ikinci yarısında telafi edilebilir. Uzun vadeli yatırımcılar için bu, iş modeli başarısızlığı değil, uygulama hatası olacaktır.

Ancak piyasa tepkisi daha da sert oldu. Hisse senedi fiyatı tek bir günde yaklaşık dörtte bir oranında düştü; bu da yatırımcıların sadece bir çeyreklik gelir açığını cezalandırmakla kalmayıp, IBM'in büyüme görünürlüğünü yeniden değerlendirdiklerini gösteriyor. Geçmişte piyasa, IBM'e istikrarlı bir değerleme çıpası vermeye istekliydi: geleneksel temel sistemler nakit akışı sağlıyor, yeni işletmeler ise dönüşüm seçenekleri sunuyordu.

Şu anki sorun şu ki, yapay zeka altyapı döngüsü şirket bütçelerini tüketmeye devam ederse, geleneksel nakit akışının istikrarı tehlikeye girecektir. IBM'in hâlâ bir yapay zeka anlatısı var, ancak öncelikle yeni iş kollarının, eski iş kollarındaki baskıdan kaynaklanan değişim hızını telafi edebileceğini kanıtlaması gerekiyor.

Altyapı segmentindeki %7'lik düşüş, yüzeysel rakamların gösterdiğinden daha dikkat çekicidir. Bu, tek bir departman içindeki izole bir dalgalanma değil, IBM'in geleneksel müşteri sadakatini en iyi yansıtan iş kollarını etkileyen bir durumdur. Gelir akışı tarihsel olarak ne kadar istikrarlıysa, önemli bir sapma meydana geldiğinde değerleme yeniden değerlendirmesini tetikleme olasılığı da o kadar yüksektir.

HSBC, dönüşümünün hızına ilişkin endişeleri artırarak tahminlerini düşürdü.

Investing.com ve StreetInsider'a göre, HSBC analisti Abhishek Shukla ve diğerleri IBM'in notunu "Tut"tan "Düşür"e düşürerek hedef fiyatı 231 dolardan 191 dolara çekti.

Azaltmak, basitçe elde tutulan pozisyonların düşürülmesi olarak anlaşılabilir. Geleneksel bir teknoloji devi, performansı beklentilerin altında kaldıktan sonra bu seviyeye düşürüldüğünde, piyasa bunu fonların pozisyonlarını ayarladığına dair bir sinyal olarak yorumlama eğilimindedir; özellikle de hisse senedi fiyatı başarılı bir dönüşüm beklentilerini zaten yansıtmışsa.

Bu, HSBC'nin değerlendirmesinin kesin ve nihai olduğu anlamına gelmez, ancak IBM'in düşüşünün, performans düşüklüğünün boyutunu neden çok aştığını açıklar. Yaklaşık %4'lük bir gelir açığı, %25'lik bir piyasa değeri kaybını mekanik olarak tahmin etmek için yeterli değildir. Gerçekte aşınan şey, sonraki birkaç çeyrek için belirsizlik primiydi.

Piyasa ayrıca Krishna'nın siber güvenlik hakkındaki açıklamalarını, saf siber güvenlik şirketlerinin göreceli dayanıklılığı çerçevesine yerleştirdi. Bu durum, CrowdStrike gibi hisselere yeniden ilgi duyulmasına yol açtı. Bununla birlikte, bu korelasyon daha çok sektörün yeniden fiyatlandırılmasının dolaylı bir kanıtı niteliğindedir ve IBM olayının doğrudan siber güvenlik hisselerini yukarı çektiği şeklinde yorumlanamaz.

Daha belirgin tema ise bütçe kaymalarıdır. Yapay zeka altyapı donanımı, bellek ve depolama, müşteri harcama önceliklerinde yükseliyor ve bu da geleneksel yazılım ve ana bilgisayar işletmeleri üzerinde kısa vadeli bir baskı oluşturuyor. Kazananlar ve kaybedenler "yapay zekanın var olup olmaması" ile değil, "müşterilerin şu anda ne satın almak zorunda oldukları" ile ayrışıyor.

22 Temmuz'da açıklanacak mali rapor, toparlanma için bir yol haritası sunmalıdır.

IBM'in son dönemdeki düşüşü, yapay zeka çağında geleneksel BT devlerinin başarısızlığıyla doğrudan eşdeğer tutulamaz. Daha ihtiyatlı bir değerlendirme, yapay zeka altyapı harcamalarının müşteri bütçeleme kalıplarını bozduğu ve IBM'in geleneksel iş kolları ve uygulama hızı üzerinde baskı oluşturduğu yönündedir.

Şirketin kazanç açıklaması toplantısı 22 Temmuz'da, Doğu Zaman Dilimi'ne göre saat 17:00'de yapılacak. 14 Temmuz'da açıklanan sonuçlar ikinci çeyreğe ait ön veriler olduğundan, nihai sonuç biraz farklılık gösterebilir. Piyasanın bundan sonra duyacağı şey, yönetimin yapay zeka stratejisini yinelemesi değil, geciken büyük anlaşmalar için net kapanış tarihlerinin olup olmadığı ve altyapı sektöründeki düşüşün hafifletilip hafifletilemeyeceği olacaktır.

Bu işlemler yılın ikinci yarısında tamamlanırsa, piyasa bu olayı kısa vadeli bir uyumsuzluk olarak yeniden sınıflandırabilir. Bu noktada IBM, müşterilerin Z ana bilgisayarına ve işlem işleme yazılımına yaptıkları yatırımı kalıcı olarak azaltmak yerine, yalnızca satın alma önceliklerini değiştirdiklerini kanıtlamak zorunda kalacaktır.

Daha da tehlikeli bir senaryo, tam finansal raporun ve ardından gelen yönlendirmelerin yine de bir toparlanma yolu sunamaması durumudur. Yönetim büyük işlemlerin ne zaman tamamlanacağını açıklayamazsa veya yapay zekâ ile ilgili gelirler geleneksel gelirlerdeki daralmanın yarattığı zaman gecikmesini karşılayamazsa, piyasa "uygulama hatasını" "dönüşüm hızındaki gecikme" olarak fiyatlandırmaya devam edecektir. Yatırımcılar için IBM'in temel sorunu artık bir yapay zekâ hikayesine sahip olup olmadığı değil, mevcut nakit akışının yeni hikaye için ne kadar zaman kazandırabileceğidir.